نخستین نشست عصرانه فناوری در پارک علم و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی

کارآفرینی در کشور هند

Entrepreneurship in India

«برای موفقیت در کسب‌وکار، آسانسوری وجود ندارد باید از پله‌ها بالا رفت»

نویسنده: آزیتا جهانبخش / پژوهشگر حوزه مدیریت تکنولوژی

امروزه مقوله توسعه كارآفرینی و کسب‌وکارهای كوچك به‌عنوان اهرم توسعه اقتصادی در اكثر كشورهای جهان موردتوجه قرار گرفته، به‌ویژه این مبحث در كشورهای درحال‌توسعه و كشورهایی كه از كمبود منابع طبیعی رنج می‌برند، اهمیت ویژه‌ای یافته است.

ازجمله كشورهای مطرح در حوزه توسعه كارآفرینی كشور هند می‌باشد كه به‌ حمایت و ترویج همه‌جانبه این مقوله در كلیه عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی پرداخته و حتی به انتقال تجارب خود به سایر كشورها و بهره‌گیری از مزایای ارتباطات بین‌المللی نیز اقدام نموده است.

در این راستا مؤسسه ملی توسعه كارآفرینی و کسب‌وکارهای كوچك (NIESBUD) در هند، اقدام به برگزاری دوره‌های آموزشی كارآفرینی و توسعه بنگاه‌های اقتصادی در سطح بین‌المللی نموده است.

مخاطبین این مؤسسه كه یكی از مجریان برنامه‌های آموزشی و ترویجی دولت هند و همچنین مربیان، تسهیلگران بخش خصوصی و دولتی و همچنین كارآفرینان می‌باشند كه در توسعه فرهنگ كارآفرینی در جامعه نقش عمده را ایفا می‌نمایند.

کشور هند بیش از یک میلیارد نفر جمعیت دارد که ۱/۲۶ درصد از این جمعیت زیر خط فقر به‌سر می‌برند. ازاین‌بین حدود 40% با درآمد کمتر از یک دلار در روز، گذران زندگی می‌نمایند.

کارآفرینی و ایجاد کسب‌وکار، به‌ویژه کارآفرینی زنان به‌عنوان محرك توسعه اقتصادی، در رأس اولویت‌های بخش دولتی و حتی بخش خصوصی قرارگرفته است به‌طوری‌که از آن به‌عنوان یک حرکت ملی یاد می‌شود.

از اوایل دهه ۱۹۹۰ بحث حساس‌سازی نسبت به مسئله کارآفرینی در سطح مدارس آغاز و تداوم یافته است. در میان جمعیت کارآفرینان در هند، زنان ۵/۱ درصد را به خود اختصاص می‌دهند که این رقم با توجه به اولویت‌های سیاست‌گذاری رو به رشد می‌باشد.

سیستم‌های حمایتی از توسعه کارآفرینی و صنایع کوچک:

با توجه به اهمیت کارآفرینی در رفع معضل عدم اشتغال و همچنین با آگاهی از نقش زنان به‌عنوان نیمی از جمعیت کشور، کارآفرینی به‌طور عام و کارآفرینی زنان به‌طور خاص، موردتوجه دولتمردان کشور هند قرار گرفته و به ‌همین دلیل سیاست‌های متعددی جهت حمایت از آن اتخاذ گردیده است.

در این‌ راستا بحث توانمندسازی زنان مطرح و در دستور کار نهادها و سازمان‌های متعدد قرار گرفته است.

دسترسی به منابع مالی خرد: تا قبل از دهه ۱۹۹۰ با ارائه تسهیلات مالی و اعتباری از جانب دولت به افراد کم‌بضاعت، بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک از بین رفته و دریافت تسهیلات رایگان، جای کار و فعالیت اقتصادی را گرفته بود ولی پس از آغاز دهه ۱۹۹۰ با تغییر دیدگاه دولت، ایجاد کسب‌وکار و درآمدزایی جایگزین سیستم سابق گردید.

در کشور هند زنان دارایی چندانی نداشتند و امکان استفاده از تسهیلات بانکی به دلیل عدم توانایی ارائه وثیقه برای ایشان به‌سادگی میسر نبود ولیکن از آغاز دهه ۱۹۹۰ بحث تشکیل گروه‌های خودیار که مخاطب عمده آنان زنان بودند مطرح و مؤسسات مالی دولتی و همچنین سازمان‌ها و مؤسسات غیردولتی به حمایت از این گروه اقدام نمودند.

برای این منظور، سازمان‌های غیردولتی (NGO) با حمایت دولت در روستاها و مناطق محروم، به آموزش کارآفرینی به روستاییان مشغول گردیدند. گروه‌های خودیار، متشکل از ۱۰ الی 15 نفر از زنان بودند که به‌طور منظم جلساتی را با یکدیگر برگزار و هدف آنان تأمین منابع مالی خرد جهت رفع نیازهای معیشتی و همچنین ایجاد کسب‌وکارهای کوچک بود.

در این راستا روستاییان پس از آموزش، به ‌مدت ۶ الی ۱۲ ماه به پس‌انداز مشغول گردیده و سپس دارایی خود را در یک صندوق مشترک قرار داده، به‌طور منظم یکدیگر را ملاقات و در آنجا بنا به اولویت نیازها، گروه اقدام به پرداخت وام به افراد می‌نمود.

کلیه افرادی که وام دریافت می‌نمودند موظف به بازپرداخت مبلغی از آن در هرماه به صندوق بودند و کلیه افراد گروه بر نحوه انجام کار نظارت داشتند. از سال ۱۹۹۲، با شکل‌گیری منظم این گروه‌های غیررسمی، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری به تخصیص اعتبارات و وام با بهره بسیار اندک به این گروه‌ها اقدام نمودند.

دراین‌بین بانک ملی کشاورزی و توسعه روستایی (NABARD) که یکی از مؤسسات اعتباری سیاست‌گذار در هند می‌باشد، در این امر پیش‌قدم گردیده و به اعطای اعتبارات به ۵۰۰ گروه خودیار که موفق عمل نموده بودند، اقدام نمود.

در کشور هند گروه‌های خودیار به سه صورت تشکیل می‌گردند:

• گروه‌های خودیار توسط بانک‌ها ایجاد و تأمین مالی می‌گردند.
• گروه‌های خودیار توسط سازمان‌های غیردولتی و یا مؤسسات دولتی تشکیل و توسط بانک‌ها تأمین اعتبار می‌شوند.
• تأمین مالی گروه‌های خودیار از طریق بانک‌ها صورت می‌پذیرد ولیکنسازمان‌های غیردولتی به‌عنوان واسطه مالی بین این گروه‌ها و بانک قرار می‌گیرند.

۸۰ درصد از گروه‌های خودیار تشکیل‌شده، تحت مدل ۲ و ۳ قرار می‌گیرند و سازمان‌های غیردولتی نقشی حیاتی را در شکل‌گیری و توسعه این گروه‌ها ایفا می‌کنند.

گروه‌های خودیار تشکیل‌شده نیز با یکدیگر ارتباط برقرار نموده، اتحادیه گروه‌های خودیار را تشکیل می‌دهند که دسترسی آنان را به منابع مالی گسترده‌تر فراهم می‌سازد (ازجمله اتحادیه DHAN که از ترکیب این گروه‌ها ایجاد شده است).

این روند تا به امروز ادامه دارد و یکی از مؤثرترین راهکارها در جهت توسعه دسترسی زنان روستایی به منابع مالی (حدود 90 درصد از بهره‌گیران از منابع مالی خرد در جهان زنان هستند) می‌باشند.

امروزه بسیاری از کشورهای درحال‌توسعه همچون کشورهای آمریکای لاتین، آفریقا و جنوب شرقی آسیا از این مدل پیروی می‌نمایند. در کشور هند مؤسسات ارائه‌دهنده تسهیلات مالی خرد (MFI) در دو بخش رسمی و غیررسمی فعالیت دارند که بخش رسمی این مؤسسات و نهادها، شعب روستایی بانک‌های بازرگانی و یا بانک‌های روستایی و محلی و همچنین مؤسسات اعتباری بخش تعاونی می‌باشند.

همسویی دولت و بخش خصوصی در توسعه کسب‌وکارهای کوچک، موجب موفقیت شرکت تولیدکننده محصولات بهداشتی Hindustan Lever Limited که یکی از ایده‌های بسیار جالب و خلاق در انگیزش زنان به سمت ایجاد کسب‌وکارهای کوچک بود، گردید.

این حرکت از سال ۲۰۰۲ با همکاری دولت و بخش خصوصی آغاز شده است و دولت نقش تسهیلگر را ایفا می‌نماید. در این ایده، دولت با بررسی نیازها، به شناسایی شرکت‌های موفق و صاحب‌نام در بخش خصوصی اقدام می‌نماید و سپس از آن‌ها می‌خواهد که توزیع محصول خود را به زنان توزیع‌گر بسپارند. این برنامه از جهات متعدد دارای مزیت می‌باشد، ازجمله حل معضل بیکاری و کمک به توسعه کسب‌وکارهای کوچک، کارآفرینی و درنتیجه رشد اقتصادی و همچنین استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی و تقویت آن در همکاری‌های دوجانبه به دولت کمک می‌نماید. شرکت‌های دیگری نیز در این عرصه وارد گردیده‌اند، ازجمله شرکت‌هایی که با ارائه مواد خام تمایل به تولید محصول تحت امتیاز این شرکت‌ها دارند و حتی محصولات را به خارج از کشور نیز صادر می‌نمایند.

توسعه کارآفرینی در بخش صنایع‌دستی:

سازمان توسعه صنایع‌دستی در کشور هند، زیر نظر وزارتخانه نساجی فعالیت می‌نماید و هدف آن گسترش و توسعه تولیدات صنایع‌دستی می‌باشد.

مخاطبین عمده این بخش بازهم زنان هستند و صنایع‌دستی پس از کشاورزی دومین صنعت این کشور می‌باشد. سازمان توسعه صنایع‌دستی عمدتاً تمایل به همکاری با سازمان‌های غیردولتی، تعاونی‌ها و سازمان‌های فعال در امر توسعه سازمان‌های غیردولتی دارد.

این بخش نیاز به سرمایه‌گذاری اندکی داشته و در مقابل قادر است با توانمندسازی، سرمایه خارجی را به کشور وارد نماید. ازاین‌رو دولت، توانمندسازی و حمایت از سازمان‌های غیردولتی را در جهت توسعه صنایع‌دستی در برنامه کار خود قرار داده است که در حال حاضر در این بحث اولویت بر روی زنان است. تولیدکنندگان صنایع‌دستی که عمدتاً در روستاها ساکن هستند در ۴ سال اولیه فعالیت خود، توسط دولت حمایت مالی می‌شوند که این حمایت‌ها در زمینه‌هایی همچون آموزش طراحی، به‌روزرسانی تکنولوژی تولید، آموزش بازاریابی و عرضه محصولات، فراهم نمودن مواد اولیه، اجاره مکان فعالیت و… می‌باشد که کلیه این خدمات به‌صورت رایگان به آنان ارائه می‌گردد. آموزش بازاریابی برای تولیدکنندگان صنایع‌دستی به دو صورت انجام می‌پذیرد: برنامه‌های آموزشی که مستقیماً از طریق دولت ارائه می‌شود و برنامه‌هایی که مجری آن سازمان‌های غیردولتی و سایر سازمان‌های داوطلب می‌باشند.

دریافت‌کنندگان این تسهیلات قادر به افزایش تولید و بهبود کیفیت محصولات خود گردیده و با فرآیند فروش و بازاریابی آشنا می‌شوند اما یکی از عمده‌ترین مشکلاتی که پس از تولید با آن مواجه می‌گردند، حمل کالاهای تولیدشده و فروش در سطح شهر می‌باشد. روستاییان هنرمند در بدو شروع کسب‌وکار، عموماً بضاعت حمل کالاهای خود به شهر و بازاریابی را ندارند، ازاین‌رو دولت پروژه نمایشگاه‌های دائمی صنایع‌دستی را در پیش گرفته است.

ایده اولیه این طرح در شهر دهلی‌نو در اواخر سال ۱۹۹۰ ارائه گردید و توسط مؤسسه توسعه توریسم و حمل‌ونقل دهلی (DTTDC) با همکاری سازمان توسعه شهری دهلی‌نو (NDMC) به اجرا درآمد که در حال حاضر نمایشگاه‌های مشابهی در سرتاسر کشور هندوستان به همین منظور برگزار می‌گردد.

در نمایشگاه دهلی‌نو تعداد ۶۲ غرفه وجود دارد که به‌صورت گردشی هر دو هفته یک‌بار به عده جدیدی از هنرمندان واگذار می‌شود.

سازمان صنایع‌دستی، مسئولیت حمل محصولات از روستا به شهر و اسکان هنرمندان روستایی را به‌طور رایگان برعهده‌گرفته و به‌طور هم‌زمان از متخصصین در امور طراحی، بسته‌بندی، بازاریابی، صادرات و… جهت حضور در این نمایشگاه‌ها دعوت به عمل می‌آورد؛

دولت با انجام این کار در حقیقت چهار هدف عمده را دنبال می‌کند:

• ایجاد رقابت میان تولیدکنندگان صنایع‌دستی که در این فرصت با مقایسه محصول و میزان فروش خود با کالای ارائه‌شده از جانب سایر تولیدکنندگان قادر به کشف نقاط ضعف و بهبود کیفیت محصولاتشان می‌گردند.
• مواجهه تولیدکنندگان با متخصصین و طراحان مدعو و بهبود کیفیت کالا و نحوه ارائه مناسب توأم با بسته‌بندی صحیح.
• مشارکت تولیدکنندگان در رده‌های آموزشی دایر به ‌مدت ۲ ساعت در طول روز، جهت آموزش و یادگیری مسائل مالی و مدیریتی.
• مذاکره تولیدکنندگان جهت دریافت سفارش از سازمان‌های متقاضی و متعاقباً توسعه کسب‌وکار ایجادشده توسط کارآفرین.

حمایت از تولید و صادرات كالا در جهت توسعه کسب‌وکارهای كوچك:

یكی از سازمان‌های كلیدی فعال درزمینه ارائه خدمات به کسب‌وکارهای كوچك، مؤسسه ارائه‌دهنده خدمات به صنایع كوچك (SISI) می‌باشد كه خدمات گوناگونی را قبل و بعد از تولید كالا به كارآفرینان ارائه می‌دهد. مؤسسه SISI كه تحت نظر وزارت صنایع كوچك هند قرار دارد، فعالیت‌هایی را درزمینه توسعه صنایع كوچك نظیر آموزش، مشاوره، ترویج، آزمایش محصول، به‌روزرسانی، اطلاع‌رسانی از طریق ایجاد پایگا‌ه‌های اطلاعاتی و به‌ویژه صادرات و بازاریابی در دست انجام دارد.

برنامه‌های آموزشی این مؤسسه در كلیه زمینه‌های مرتبط با تولید و ارائه خدمات می‌باشد كه در سه بخش‌ عمومی، مدیریتی و فنی ارائه می‌گردد. یكی از برنامه‌های آموزشی عمده در این مؤسسه، برنامه آموزش كارآفرینی است كه در این بخش طرح جداگانه‌ای نیز در ارتباط با زنان كارآفرین وجود دارد.

این طرح در سه بخش ارائه می‌گردد: انگیزش و ترویج كارآفرینی در بین زنان، آموزش درزمینه ایجاد و توسعه کسب‌وکار (قبل از فرآیند ایجاد) و آموزش در جهت توسعه مهارت‌ها شامل مهارت‌های فنی، تكنولوژیكی و مدیریتی (بعد از فرآیند ایجاد)؛

كلیه خدمات آموزشی برای متقاضیان رایگان می‌باشد.

درزمینه توسعه صادرات نیز این مؤسسه خدمات منحصربه‌فردی را ارائه می‌دهد، این خدمات عبارت‌اند از: جمع‌آوری و ارائه اطلاعات بازار صادرات، ارائه اطلاعات در مورد فرآیند و قوانین و مقررات صادرات، آموزش مدیریت صادرات، آموزش بسته‌بندی صادراتی، برگزاری سمینار و كارگاه مرتبط با رویه‌های صادرات، گردآوری گزارش‌ها و كلیه منابع مرتبط با صادرات كالا، برگزاری سمینار در مورد تجارت جهانی، برگزاری سمینار در مورد مالكیت معنوی (کپی‌رایت) و از همه مهم‌تر هماهنگی جهت شركت محصولات برتر در نمایشگاه‌های بین‌المللی است.

مؤسسه SISI، تحت برنامه‌ای هماهنگ و منظم، زمینه حضور تولیدكنندگان محصولات حائز كیفیت را در نمایشگا‌ه‌های بین‌المللی فراهم می‌آورد.

در این طرح فرصتی استثنایی در اختیار تولیدكنندگانی كه به دلایل محدودیت مالی امكان حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی و صادرات كالای خود را ندارند فراهم می‌گردد. تولیدكنندگان می‌توانند در صورت تمایل به حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی درخواست خود را به این مؤسسه ارائه نمایند.

مؤسسه SISI پس از بررسی كالای موردنظر و در صورت تأیید كیفیت آن مبنی بر وجود پتانسیل فروش، اقدام به ارائه آن كالا به نمایشگاه موردنظر در خارج از كشور می‌نماید و كلیه هزینه‌های موردنظر را اعم از حمل‌ونقل كالا و ارجاع آن به دارنده پس از اتمام نمایشگاه، همچنین امور مربوط به اجاره غرفه و ارائه اطلاعات مرتبط با محصول را تقبل می‌كند.

ضمناً اقدام به برقراری ارتباط با خریداران و متقاضیان نموده، اطلاعات اخذشده را پس از اتمام نمایشگاه به دارنده محصول منتقل می‌نماید. در صورت فراهم شدن امكان توسعه این محصول و توأم با رشد کسب‌وکار، دولت حمایت مالی خود را اندكی كاهش داده و نوبت آینده ۹۵ درصد از هزینه نمایشگاه و صادرات كالا را می‌پردازد و ۵ درصد دیگر باید توسط تولیدكننده تقبل گردد و بدین نحو استقلال آینده این کسب‌وکار نیز تضمین می‌گردد.

حمایت از فناوری‌های نوین:

یكی از مؤسسات دولتی مؤثر و حامی كارآفرینی در كشور هند مؤسسه ملی تحقیق و توسعه (NRDC) می‌باشد. این مؤسسه تحت نظر دپارتمان تحقیقات علمی و صنعتی هند فعالیت می‌نماید و تكنولوژی‌های نوین را از مرحله ظهور تا مرحله ثبت و تبدیل به کسب‌وکارهای اقتصادی موردحمایت قرار می‌دهد. این مؤسسه بیش از ۱۰۰ تكنولوژی جدید را موردحمایت خود قرار داده كه تاكنون ۵۰ درصد از آن‌ها به موفقیت اقتصادی دست یافته‌اند. این مؤسسه به‌ویژه زنان كارآفرینی كه در كشور هند به دلایل فرهنگی دارایی چندانی ندارند را نیز موردحمایت قرار داده است. NRDC با ارائه خدماتی نظیر به نمایش گذاردن محصولات نوین و خلاق با هزینه بسیار اندك و برقراری ارتباط با سرمایه‌گذاران بر روی طرح‌های جدید، چاپ بروشور و تقبل هزینه‌های تبلیغات، در اختیار قرار دادن امكانات ارتباطی نظیر فكس، تلفن، اتاق كنفرانس و…، هماهنگی جهت بازدید سرمایه‌گذاران و نمایندگان كشورهای خارجی و درنهایت كمك به ثبت ایده و تبدیل آن به کسب‌وکارهای اقتصادی در جهت توسعه كارآفرینی گام برمی‌دارد.

نکته‌ای که اکثر نهادها و سازمان‌های مرتبط با کارآفرینی در کشور هند بر آن اذعان دارند این است که درزمینه توسعه کارآفرینی و کسب‌وکار در کشور، میان سازمان‌های دولتی و غیردولتی رقابتی وجود ندارد بلکه هر دو بخش عمومی و خصوصی همکاری همه‌جانبه‌ای را در راستای توسعه اقتصادی کشور و فقرزدایی در پیش‌گرفته‌اند و دولت در این راستا اجرای طرح‌های جاری را به سازمان‌های غیردولتی و مؤسسات داوطلب می‌سپارد و خود علاوه بر تدوین و تصویب سازوکارهای متناسب با توسعه بخش خصوصی، به حمایت همه‌جانبه از آن‌ به‌ویژه در توسعه بخش روستایی و کارآفرینی می‌پردازد. با توجه به موارد فوق‌الذكر و با در نظر گرفتن پتانسیل‌های موجود در داخل کشور، کشور هند به‌عنوان الگوی توسعه کارآفرینی یک کشور درحال‌توسعه توسط سازمان ملل متحد موردتقدیر قرار گرفته است.

نویسنده : آزیتا جهانبخش / پژوهشگر حوزه مدیریت تکنولوژی

کارآفرینی عامل تحریک و تشویق حس رقابت

دانشگاه تگزاس- آمریکا

University of Texas

هرکسی که تابه‌حال از تگزاس دیدن کرده باشد خواهد گفت که این ایالت فقط کابوی مدرن آمریکایی و سوارکاری اسب‌های وحشی در میان کاکتوس‌های سوزنی و بیابان‌های آفتابی (هرچند که بخش بسیار هیجان‌انگیزی از میراث فرهنگی آنجا را تشکیل می‌دهند) را ندارد بلکه جاذبه‌های بیشتری برای ارائه به دانشجویان بین‌المللی دارد. حقیقت این است که کمتر از ۱۰ درصد از تگزاس، زمین بیابانی است و گفته می‌شود که پرجمعیت‌ترین و شلوغ‌ترین  شهرستان‌های عمده تگزاس (شامل هوستون، سن‌آنتونیو، دالاس، فورت‌ورث، هوستون بزرگ، ال‌پاسو و پایتخت این ایالت، آستین می‌باشد) در امتداد مناطق چمن‌زار، مراتع، جنگل‌ها و ساحل قرار دارند.

دانشجویان بین‌المللی که تحصیل در تگزاس را مدنظر دارند، طیف گسترده‌ای از کالج‌ها، مدارس فنی و دانشگاه‌ها را در این مناطق برای انتخاب، در دسترس دارند. چندین سیستم دانشگاهی برای استقبال از دانشجویان بین‌المللی در تگزاس وجود دارد ازجمله تگزاس A & M، دانشگاه ایالتی تگزاس، تگزاس فن‌آوری، دانشگاه هوستون، دانشگاه شمال تگزاس و دانشگاه سیستم ماهواره‌ای ‌تگزاس. علاوه بر این بیش از ۵۰ دانشگاه دولتی و خصوصی که به‌طور مستقل عمل می‌کنند در این ایالت وجود دارند. دانشگاه تگزاس در کشور قطر نیز یک شعبه فعال دارد.

در شمال تگزاس، می‌توان به  پارک ایالتی دره دایناسور (برای حفظ اثر دایناسورها معروف است)، پناهگاه فسیلی حیات‌وحش، باغ‌وحش دالاس، موزه شواهد پیدایش خلقت، موزه پرواز کاواناو، پارک تفریحی معروف جهانی six flags و نمایشگاه سالانه ایالت تگزاس، اشاره کرد. در هوستون یا شرق تگزاس می‌توان از باغ و طبیعت مرکز هوستون، راه‌آهن ایالت تگزاس (که در آن‌یک قطار بخار قدیمی وجود دارد) و مرکز فضایی جانسون ناسا (که در آن شرایطی برای دیدار برنامه فضایی ایالات‌متحده وجود دارد) دیدن کرد.

دانشگاه تگزاس در آستین (University of Texas at Austin) یا یوتی (UT)، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مؤسسات در سیستم دانشگاهی آمریکا است که در سال 1883 تأسیس‌شده است. دانشگاه تگزاس در پاییز سال 2010 ازنظر تعداد ثبت‌نام، رتبه پنجم را در کشور به دست آورد و دارای بیشترین پذیرش از سال 1997 تا سال 2003 بود. هم‌اکنون بیش از 49000 نفر دانشجو در این مرکز آموزشی مشغول به تحصیل هستند. از این تعداد دانشجو، طبق بخشنامه‌های ایالتی، 50% بومی ایالت تگزاس٬ 25% آمریکایی‌های غیربومی و 25% باقی را دانشجویان خارجی تشکیل می‌دهند. این دانشگاه یکی از 8 دانشگاهی است که در سال 1929 به انجمن دانشگاه‌های آمریکا پیوسته است.

دانشگاه تگزاس یک دانشگاه ایالتی در تگزاس بوده و پنجمین دانشگاه بزرگ آمریکا است که بیش از ۴۵۰۰۰۰ فارغ‌التحصیل داشته و امروزه دارای بیش از ۹۰۰ انجمن و تشکل دانشجویی است. این دانشگاه در شمال مرکز شهر آستین قرار دارد و تا ساختمان مجلس ایالتی تگزاس چند دقیقه پیاده‌روی بیشتر نیست. دانشگاه تگزاس، ۱۷۰ رشته در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا ارائه می‌دهد. دانشگاه تگزاس در آستین، فاقد رشته‌های علوم پزشکی است اما بااین‌حال همکاری نزدیکی با مرکز علوم درمانی دانشگاه تگزاس در سن آنتونیو و شاخه پزشکی دانشگاه تگزاس، دارد. ازلحاظ سرمایه‌گذاری در تحقیقات علمی و فناوری، سامانه دانشگاه تگزاس با 2.5 میلیارد دلار در کشور ایالات‌متحده آمریکا در رتبه نخست قرار دارد.

از مهم‌ترین رشته‌های ارائه‌شده در دانشگاه تگزاس می‌توان به حسابداری، کشاورزی و منابع طبیعی، علوم کاربردی مهندسی، ریاضیات کاربردی، آمار کاربردی، فیزیک و نجوم، مهندسی شیمی، مهندسی عمران، ارتباطات، مهندسی کامپیوتر، اقتصاد، تکنولوژی آموزشی، مهندسی برق، مهندسی مکانیک، امور مالی، جغرافیا، تاریخ، تجارت، بازاریابی، مهندسی مواد، علوم سیاسی و … اشاره نمود. در دانشگاه تگزاس واحدی تحت عنوان “Robotics” وجود دارد که در حوزه‌های مختلف سیستم‌های رباتیک از قبیل ربات توان‌بخشی، بازوهای رباتیک، ربات چرخ‌دار و … فعالیت و تحقیق می‌نماید.

روزنامه تایمز لندن، دانشگاه تگزاس را در میان دانشگاه‌های دولتی ایالات‌متحده آمریکا در رتبه 15 و به‌طورکلی در رتبه‌بندی دانشگاه‌های برتر جهان در رتبه 200 قرار داده است.

ساختمان مرکزی دانشگاه، یک برج تاریخی شهر آستین در تگزاس است. این برج که ۹۴ متر ارتفاع دارد، در سال ۱۹۳۷ ساخته و توسط (Paul Cret) طراحی گردید. این برج که ۲۷ طبقه دارد در آن زمان به‌عنوان ‌یک کتابخانه مورداستفاده قرار می‌گرفت اما امروزه کتابخانه مرکزی دانشگاه تگزاس در آستین در مکان دیگری است. رنگ اصلی نورپردازی برج دانشگاه تگزاس نارنجی است و در مناسبت‌های گوناگون مانند موفقیت‌های علمی و ورزشی دانشجویان، تغییر می‌کند.

این دانشگاه تاکنون برنده ۹ جایزه نوبل شده است و در رده‌بندی وبومتریک در رده ۱۰ جهانی قرار دارد. برندگان جوایز نوبل یا از اعضاء هیئت‌علمی این دانشگاه بوده‌اند و یا دانش‌آموخته آن‌که عبارت‌اند از: آلوا میردال(دیپلمات زن از کشور سوئد)، جان ماکسول کوئتزه(نویسنده هلندی تبار اهل آفریقای جنوبی)، فین کیدلند (اقتصاددان اهل نروژ)، جرج دیویس اسنل(دانشمند در زمینه ژنتیک و ایمن‌شناسی)، ایلیا پریگوگین (فیزیکدان)، استیون واینبرگ (فیزیکدان آمریکایی) و گونار میردال (اقتصاددان، جامعه‌شناس و سیاستمدار اهل سوئد). وال‌استریت ژورنال بامطالعه آماری بر روی استخدام‌شدگان مؤسسات معتبر آمریکا، نشان داده است که دانشگاه تگزاس ازنظر «احتمال تأمین مشاغل کلیدی برای فارغ‌التحصیلانش» در رتبه دوم در آمریکا قرار دارد.

این دانشگاه مجموعاً ۱۷ کتابخانه دارد که پاسخگوی نیازهای ۱۶ دانشکده در این دانشگاه می‌باشد. کتابخانه پری‌کاستاندا دانشگاه تگزاس در زمره ۱۰ کتابخانه آکادمیک آمریکا بوده و با ۹ میلیون نسخه کتاب در رتبه پنجم قرار دارد.

دکترای زبان و ادبیات زبان فارسی در این دانشگاه ارائه می‌گردد. پروژه تأسیس برنامه‌های فرهنگی و ادبیات زبان فارسی در این دانشگاه در سال ۱۹۶۲ توسط محمدعلی جزایری انجام گرفت که خود از برندگان جایزه فولبرایت (Fulbright scholarship) بود و در سال ۱۹۵۱ از دانشگاه تهران پای به این دانشگاه گذاشت و نخستین ایرانی بود که از این دانشگاه دکترا دریافت کرد. مهرداد یزدانی معمار مشهور ایرانی نیز دانش‌آموخته این دانشگاه بود.

لازم به ذکر است که دانشگاه علم و صنعت ملک عبدالله در کشور عربستان سعودی، در ساخت و الگوبرداری آموزشی خود از کمک‌های دانشگاه تگزاس در آستین استفاده نموده است.

بیش از ۱۵ سناتور در سنای ایالات‌متحده آمریکا، فارغ‌التحصیل این دانشگاه هستند و از دیگر مشاهیر دنیای سیاست می‌توان به ران کرک، جیمز بیکر، کی بیلی هاچیسون و حسن عضدی اشاره نمود که همگی فارغ‌التحصیل این دانشگاه بوده‌اند. از بانوان فارغ‌التحصیل این دانشگاه می‌توان به لیدی برد جانسون (همسر لیندون بینز جانسون، سی و ششمین رئیس‌جمهور ایالات‌متحده آمریکا) و لورا ولش بوش (همسر جرج دابلیو بوش، چهل و سومین رئیس‌جمهور ایالات‌متحده آمریکا) اشاره نمود. در فضای فناوری و دانش به دانش‌آموختگانی مانند دنتون آرتور کولی (جراح برجسته قلب آمریکایی) و مایکل دل (رئیس و بنیان‌گذار شرکت رایانه‌ای دل کامپیوترز) می‌توان اشاره کرد.

با افتتاح پارک علم و فناوری Tamaulipas در دانشگاه تگزاس تلاش‌های استراتژیک و طولانی‌مدت برای به دست آوردن علم و فناوری به‌منظور ارتقاء نوآوری، رشد اقتصادی و رقابت به ثمر رسید. این پارک واحد تحقیق بین‌رشته‌ای در دانشگاه تگزاس است که برای پیشبرد تئوری و عمل و ایجاد ثروت کارآفرینی فعالیت می‌نماید. برنامه مدیریت دانش و فناوری یک برنامه دقیق و چالش‌برانگیز است که به تقاضای بخش صنعت برای فارغ‌التحصیلان کسب‌وکار به وجود آمده است به همین دلیل یک دانشگاه تحقیقاتی در سطح بین‌المللی و نیروی کار با تکنولوژی پیشرفته به تلاش‌های علمی کمک بسیاری می‌نماید.

دانشگاه تگزاس در آستین به‌عنوان‌ یک مؤسسه تحقیقاتی در سطح جهانی به تقویت روحیه کارآفرینی در تمام کالج‌های دانشگاه پرداخته است و به همین دلیل دانشگاه ده‌ها روش را برای آموزش دانشجویان کارآفرین خود پیدا نموده تا بتواند با راه‌اندازی کسب‌وکارهای جدید جامعه محلی را تشویق نماید.

در ادامه

از سال 2001 تمایل به ترویج تحقیقات و نوآوری در مرکز کارآفرینی (Herb Kelleher) در دانشگاه تگزاس ایجاد و  با تشویق محققان، توسعه‌دهندگان و سرمایه‌گذاران به همکاری، دانشگاه توانست در حفظ شهرت خود نقش مهمی را ایفا کند و به‌عنوان یکی از جوامع مهم کسب‌وکار در کشور ایالات‌متحده آمریکا شناخته شود.

مرکز کارآفرینی (Herb Kelleher) تلاش می‌نماید ایده‌های بزرگی که ارزش بررسی دارد را یافته و با حمایت صاحبان این ایده‌ها آن‌ها را شکوفا سازد. کنسرسیوم IE تلاش می‌نماید دستاوردهای خود را از طریق جوایز کارآفرینی فکری کوهن گسترش دهد. این جوایز به‌منظور تشویق دانشجویان مقطع کارشناسی به دانشجویان سال اول ازلحاظ اقتصادی کمک می‌‌کند تا بتوانند به دنبال علائق تحصیلی خود رفته و به‌طورجدی در زمینه تحصیلات تکمیلی تلاش نمایند.

جوایز کارآفرینی فکری «کوهن» در قالب 1000 دلار کمک‌هزینه تحصیلی به تعداد معدودی از کارآموزان دوره کارشناسی که واجد شرایط‌اند، تعلق می‌گیرد. این جایزه به‌منظور پشتیبانی و تشویق دانشجویانی است که به دنبال فرصت‌ها و تجربه‌های کارآموزی هستند. دانشگاه تگزاس رتبه چهارم کارآفرینی را در اختیار دارد که تاکنون 941 برنامه کارآفرینی را به اجرا درآورده است و از فارغ‌التحصیلان کارآفرین آن می‌توان به مایکل دل بنیان‌گذار شرکت Dell اشاره کرد.

نویسنده : آزیتا جهانبخش / پژوهشگر حوزه مدیریت تکنولوژی

کارآفرینی پایه‌‌های شکل‌گیری اقتصاد نوین

بررسی دانشگاه توکیو-ژاپن

University of Tokyo

دانشگاه توکیو در سال ۱۸۷۷ به‌عنوان اولین دانشگاه ملی ژاپن تأسیس شد و به‌عنوان یک دانشگاه تحقیقاتی پیشرو در زمینه تحصیلات عالیه در ژاپن، شناخته شد. در دوره‌های اصلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و در تمامی رشته‌ها طیف کاملی از فعالیت‌های تحقیقاتی و پژوهشی را دانشجویان انجام می‌دهند. این دانشگاه ازلحاظ علمی بسیار غنی و ازلحاظ ارائه رشته بسیار متنوع است که تضمین‌کننده‌ای برای رشد فکری و کسب دانش و مهارت‌های حرفه‌ای است. نحوه پذیرش دانشجو در دانشگاه توکیو با آزمون ورودی است و تمامی مدارک سطوح قبلی فرد متقاضی باید ارائه شود و هزینه تحصیل در این دانشگاه تقریباً بین ۲۵۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار در سال می‌باشد. محدوده قبولی در این دانشگاه ۱ به ۱۰ است و رتبه بین‌المللی این دانشگاه در جهان ۶۰ و برترین و اولین دانشگاه ژاپن محسوب می‌شود.

این دانشگاه در حقیقت با ترکیب دانشکده‌های دولتی پزشکی و علوم غربی به وجود آمده و سپس به نام دانشگاه امپریال توکیو نام‌گذاری شد. در سپتامبر ۱۹۲۳ میلادی پس از زلزله و آتش‌سوزی حدود ۷۰۰ هزار جلد از کتاب‌های آن نابود شد اما به‌هرحال در سال ۱۹۴۷ میلادی و پس از شکست در جنگ جهانی دوم این دانشگاه با نام اصلی خود فعالیتش را دوباره آغاز کرد. سیستم جدید دانشگاهی در سال ۱۹۴۹ میلادی  شروع شد.

اکنون بیش از ۵۵۰۰ نفر در بخش‌های مختلف آن مشغول به کار هستند و همچنین وجود ۳۰ هزار دانشجو سبب شده دانشگاه توکیو به یکی از مهم‌ترین مراکز بین‌المللی تحقیق و تحصیل در جهان و همین‌طور آسیا، تبدیل شود. در حال حاضر نیز حدود ۲۱ هزار دانشجوی خارجی در آن مشغول به تحصیل هستند.

البته این دانشگاه بیشتر یک دانشگاه تحقیقاتی است و ۱۰ دانشکده را در زیرمجموعه خود جا داده است. دانشگاه توکیو دارای ۵ پردیس در هونگو، کومابا، کاشیوا، شیرواکنه  و ناکانو است. ژاپن تایمز در سال ۲۰۱۲ میلادی اعلام نمود که از ۱۲۸۲ پروفسور دانشگاه توکیو، ۵۸ نفر آن زن بوده‌اند.

دانشکده‌ها، سطوح و دروس ارائه‌شده در دانشگاه توکیو:

سطوحی که در دانشگاه توکیو ارائه می‌شود در سه سطح کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است که دانشکده‌های آن عبارت‌اند از:

الف- دانشکده کشاورزی و علوم پایه: این دانشکده تحصیلات تکمیلی را پوشش می‌دهد، که به‌صورت پیشرفته به اکوسیستم جهانی ، مزارع ، جنگل‌ها و کشاورزی صنعتی را شامل می‌شود. این دانشکده ۱۲ بخش دارد  و در هر بخش بیش از ۱۸۰ نفر از دانشجویان در حال تحصیل هستند که این رشته‌ها و دپارتمان‌ها عبارت‌اند از: ۱- دپارتمان کشاورزی، زیست‌شناسی، محیط‌زیست ۲-گروه شیمی کاربردی زیست‌شناسی ۳- گروه بیوتکنولوژی ۴- گروه علوم جنگل ۵- گروه آبزیان علوم زیستی ۶- اقتصاد کشاورزی و منابع ۷- گروه زیست‌شناسی و مهندسی محیط‌زیست ۸- گروه علوم ماده ۹- گروه جهانی علوم کشاورزی ۱۰ – گروه مطالعات اکوسیستم ۱۱- گروه علوم منابع حیوانات ۱۲- گروه دامپزشکی علوم پزشکی

ب- دانشکده علوم و هنر: دانشکده تحصیلات تکمیلی جامع و پیشگام در زمینه‌های جدید تحقیق در حوزه‌های مختلف علوم پایه انسانی است و از اهداف این دانشکده می‌توان به تعمیق و تقویت آموزش‌وپرورش در رشته‌های علوم انسانی و علوم اجتماعی اشاره کرد و استفاده از تمامی ظرفیت‌های دانشجویان بین‌المللی و روابط علمی بسیار نزدیک با دانشگاه‌های اروپا و آمریکا که از سال ۲۰۰۵ به بعد به طرز چشمگیری افزایش پیداکرده است که این عوامل باعث پیشگام شدن این دانشکده در علوم انسانی در سطح جهان شده است. رشته‌های این دانشکده عبارت‌اند از: علوم زبان و اطلاعات، مطالعات فرهنگی میان‌رشته‌ای، گروه مطالعات منطقه‌ای، برنامه تحصیلات تکمیلی رشته‌های : امنیت انسانی، علوم انسانی جهانی، دوره تحصیلات در جامعه جهانی، علوم محیط‌زیست و همچنین در سطح کارشناسی ارشد و دکتری نیز این دانشکده فعالیت می‌کند.

ج- دانشکده زبان: این دانشکده یکی از مطرح‌ترین دانشکده‌های آسیا و پیشرو در سطح جهان است و تقریباً تمامی رشته‌های زبان در تمام دنیا از آفریقا تا اروپا و آسیا را در برمی‌گیرد. ازجمله رشته‌های این دانشکده می‌توان به گروه زبان فرانسه، گروه زبان ایتالیایی، گروه زبان هندی، گروه زبان روسی و پرتغالی و دیگر زبان‌های مطرح دنیا اشاره کرد. این دانشکده در تمامی سطوح مطالعاتی دانشجو می‌پذیرد.

د- دانشکده پزشکی: دانشگاه توکیو یکی از پیشرفته‌ترین دانشکده‌های سطح بین‌المللی است. در عرصه مطالعات دانشگاهی و تحقیقات، همگام و هم‌سطح دانشگاه‌های کانادا است که در این دانشکده اکثر رشته‌های پزشکی اعم از دندانپزشکی، بیولوژی، پرستاری، رادیولوژی و دیگر رشته‌های پزشکی ارائه می‌شود و در تمامی سطوح پزشکی، این دانشکده پذیرش دارد.

هـ- دانشکده مهندسی: دانشگاه توکیو یکی از محبوب‌ترین دانشکده‌های ژاپن برای دانشجویان به‌حساب می‌آید و از شاخص‌ترین ویژگی‌های این دانشکده می‌توان به تنوع رشته‌های فنی و مهندسی این دانشکده اشاره کرد. رشته‌های مهندسی عمران، مهندسی برق، مهندسی الکترونیک، مهندسی شیمی، مهندسی مواد، مهندسی جغرافیا و دیگر رشته‌های مهندسی در تمامی سطوح دانشگاهی لیسانس، فوق‌لیسانس و دکتری ارائه می‌شود.

جذب دانشجویان خارجی:

هرچند اصولاً در دانشگاه‌های ژاپن جمعیت دانشجویان خارجی محدود است اما طی سال‌های اخیر مقامات این دانشگاه تصمیم گرفته‌اند با اجرای برنامه‌هایی به زبان انگلیسی درهای خود را به روی دانشجویان بین‌المللی بگشایند.

در همین راستا دانشگاه توکیو از سال ۲۰۱۲ میلادی دو برنامه برای دانشجویان کارشناسی به زبان انگلیسی در نظر گرفت. همچنین در سال ۲۰۱۴ میلادی نیز دانشکده علوم، برنامه‌ای برای انتقال دانشجویان  انگلیسی‌زبان، به نام GSC، ایجاد کرد.

مرکزی برای تحقیقات علوم مختلف:

یکی از نکات مهم درباره دانشگاه توکیو، وجود مؤسسات تحقیقاتی متعدد در آن است. دانشگاه توکیو شامل مؤسسه‌های تحقیقاتی در علوم و بخش‌های مختلف ازجمله علوم پزشکی، زلزله، فرهنگ شرقی، علوم اجتماعی، صنایع، تاریخ، علوم زیستی مولکولی و سلولی، تحقیقات اشعه‌های کیهانی، فیزیک، جوی و اقیانوسی و غیره است.

برندگان جایزه نوبل درمیان فارغ‌التحصیلان:

در این دانشگاه ۱۵ نخست‌وزیر ژاپن تحصیل‌کرده‌اند. علاوه بر آن  ۱۲ فارغ‌التحصیل آن برنده جوایز نوبل شده‌اند که ازجمله می‌توان ساتوشی امورا برنده نوبل پزشکی و تاکاکی کاجیتا برنده نوبل فیزیک در سال ۲۰۱۵ را اشاره نمود. همچنین یوشینوری اوهسومی برنده جایزه نوبل پزشکی ۲۰۱۶ نیز در همین دانشگاه تحصیل‌کرده بود.

دفتر کارآفرینی و توسعه‌سازمانی- بخش روابط سازمانی دانشگاه:

این دفتر تلاش می‌کند تا همکاری‌های خلاقانه دانشگاه و صنعت را به‌منظور تحقق نتایج تحقیقات دانشگاه در جامعه و به دست آوردن نوآوری با تأثیر بسیار بالا را دنبال کند. یکی از مأموریت‌های این دفتر ایجاد پروژه‌های تحقیقاتی خاصی است که مهارت و توانایی‌های جامع دانشگاه توکیو را در برگیرد. برای این منظور و جهت ارتقاء برنامه‌های مختلف، یک طرح تحقیقاتی مشترک به نام Proprius21 در دست اجرا است، پروژه‌ای که برای ایجاد همکاری بین‌المللی دانشگاه و صنعت و همچنین انجمن علمی و فناوری است.مأموریت بعدی این دفتر حمایت از شرکت‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر تحقیق و فن‌آوری توسعه‌یافته در دانشگاه توکیو می‌باشد. دانشگاه توکیو مرکز کارآفرینی پلازا را در سال 2007 به‌عنوان یک مرکز حمایت از شرکت‌های سرمایه‌گذاری و به‌منظور پاسخگویی به نیازهای تحقیقاتی مختلف آن‌ها افتتاح کرد. بسیاری از شرکت‌های سرمایه‌گذاری کار خود را از این مرکز کارآفرینی شروع کرده‌اند. این دفتر با همکاری تمامی دانشکده‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه همکاری می‌کند و تلاش‌های متمرکز در زمینه آموزش کارآفرینی را ادامه می‌دهد.

آزیتا جهانبخش پژوهشگر حوزه مدیریت تکنولوژی