محصول از دل شرکت دانش بنیان بیرون می‌آید نه دانشگاه

سورنا ستاری معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری اظهار کرد: متنوع‌ترین اقتصاد منطقه از آن ایران است و دلیل آن تحریم ۴۰ ساله است؛ در شرایط تحریم رشد خوبی داشته ایم و حوزه‌هایی که با دولت کار می‌کنند تقاضایی ۱۰ برابر داشته اند.
وی با اشاره به اینکه در حوزه‌های مختلف نفت و گاز و نیروگاهی موفقیت‌های بسیاری را شاهد بودیم، ادامه داد: دور زدن تحریم به معنی واردات نیست بلکه معنای آن نوآوری است، در معاونت علمی هم امسال بیش از هرچیزی به تحریم توجه کرده ایم و به کمک شرکت‌های دانش بنیان به دنبال ایجاد محصولات جدید هستیم.
ستاری با اشاره به واردات دارو از کشور بیان کرد: یکی از اهداف ما برای سال‌های آینده کاهش واردات دارو است و به دنبال این هستیم که در حوزه دامی و بیوتکنولوژی وارد عمل شویم.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصریح کرد: محصول از دل شرکت دانش بنیان بیرون می‌آید نه دانشگاه، عدد قابل توجهی از فروش دانشگاه‌ها باید از طریق فروش محصولات مختلف تامین شود در هیچ کجای دنیا دانشگاه خودرو تولید نمی‌کند بلکه آن شرکتی که توسط فارغ التحصیلان ایجاد شده لین تولید می‌شود.
وی با اشاره به اینکه ارتباط میان صنعت و دانشگاه رشد داشته است، گفت: اطراف دانشگاه‌ها کارخانه‌های نوآوری و مراکز فناور تشکیل شده اند و این همان اکوسیستمی است که اگر ما به دنبال نگه داشتن جوانان در کشور هستیم باید آن را ایجاد کنیم.
ستاری ادامه داد: افزایش تعداد شرکت‌های دانش بنیان و فروش ۹۰ هزار میلیاردی به دلیل ارتباط میان صنعت و دانشگاه است و بر این اساس هیچگاه فکر نمی‌کردم روزی شرکت‌های چند هزار میلیارد تومانی داشته باشیم، اما اکنون این اتفاق افتاده است.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری با اشاره به فرایند ثبت محصولات دانش بنیان گفت: محیط کسب و کار ما با مشکلاتی مواجه است و این موضوع به ساختار اقتصادی کشور مربوط می‌شود ما با مجوز مخالف هستیم و در معاونت هیچ مجوزی صادر نمیکنیم.
ستاری ادامه داد: هر فردی که بخواهد در عرصه دانش بنیان وارد شود می‌تواند از ۱۲۰ خدمت استفاده کند؛ روز اول آنقدر کوچک بودیم که نمی‌توانسنیم با بخش‌های دیگر رقابت کنیم اما بخشی تحت عنوان دانش بنیان ایجاد کردیم و بسیاری دوست دارند وارد این زیست بوم شوند ولی طبق قانون روی دانش بنیانی سخت گیری می‌کنیم و اینکه ایده و محصول متعلق به یک فرد باشد مهم است.
وی درباره ماهیت شرکت‌های خلاق اظهار کرد: این شرکت‌ها می‌توانند بخشی از خدمات ما را در بر بگیرند؛ اما حدود ۴ هزار شرکت دانش بنیان وجود دارد فروش آنها به ۹۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.

۲ هزار شرکت از معافیت مالیاتی استفاده کردند

معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری درباره خدمات دانش بنیان گفت: معافیت‌های مالیاتی و گمرکی و بیمه‌ای جز این خدمات است سال گذشته بیش از ۲ هزار شرکت از معافیت مالیاتی استفاده کردند.
ستاری با اشاره به اینکه باید نهاد سازی مناسب صورت گیرد، تصریح کرد: وجود صندوق نوآوری و شکوفایی و صندوق‌های خطر پذیر به معنای رشد است چهار سال پیش کسی نمی‌دانست استارت‌آپ چیست، اما اکنون حرکت مناسبی ایجاد شده است؛ همه ما باید در صف مبارزه باشیم و مشکلات مختلف را برطرف کنیم.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری گفت: روزی که بحث ایجاد صندوق نوآوری و شکوفایی مطرح شد چند موضوع را مد نظر قرار دادیم و یکی از آن‌ها ارائه وام بود، اما لزوما استارت آپ‌ها با وام شکل نمی‌گیرند به همین دلیل از همان ابتدا گفتیم صندوق باید برای خود اکوسیستم مالی مناسب را بوجود آورد، اکوسیستمی که با بانک متفاوت است.
ستاری گفت: بانک از استارت آپ ضمانت می‌خواهد، اما جوان فناور که زمین و سوله نداشت بنابراین سازوکار مناسب ضمانتی را در صندوق نوآوری و شکوفایی بوجود آوردیم.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری درباره عملکرد حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی اظهار کرد: تعامل صندوق با بانک‌ها یکی از برنامه‌های مهم است و البته بانک‌ها هم پیشرفت خوبی داشته اند؛ تراکنش مالی بانک‌ها در طول یک سال ۲۰ برابر شده است و دلیل آن برنامه‌های هوشمندی بوده که توسط جوانان ایجاد شده است و اکنون بانک‌ها درحال سرمایه گذاری روی جوانان هستند.
وی ادامه داد: حدود ۴ ماه پیش شرکت اوبر آمریکا سرمایه گذاری چند صد میلیاردی انجام داد درحالی شرکت ایرانی مانند اوبر روزی یک میلیون سفر در تهران انجام می‌دهد.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصریح کرد: یک بشکه نفت ۱۵۰ کیلویی ۵۰ دلار فروخته می‌شود درحالی که چند گرم داروی بیوتکنولوژی صد‌ها دلار فروخته می‌شود و این به معنای پیشرفت است.

مادامی که به پول فرد نگاه کنیم پیشرفت نداریم

وی گفت: باید فرهنگ عمومی مناسب ایجاد شود چراکه همه چیز متعلق به دولت نیست تا زمانی که به پول توی جیب افراد نگاه کنیم پیشرفت نخواهیم داشت بنابراین فرهنگ مناسب سبب رشد می‌شود.
ستاری با اشاره به وامی که بانک‌ها به شرکت‌های دانش بنیان داده اند، بیان کرد: سال گذشته وام تعلق گرفته به شرکت‌های دانش بنیان قابل توجه بود و در مقابل موفقیت‌های ما بسیار بیشتر از مشکلاتمان بوده است.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری گفت: امسال روی حوزه‌های تحریمی سرمایه گذاری کرده‌ایم؛ شرکت‌های دانش بنیان معافیت‌های مختلفی دارند و به دنبال توسعه نواحی نوآوری و کارخانه‌های نوآوری هستیم.
وی با اشاره به تسهیلات شتاب‌دهنده‌ها بیان کرد: امسال تسهیلات خوبی به شتاب‌دهنده‌ها می‌دهیم و از ابتدای امسال این تسهیلات ایجاد شدند.

بازیگران اقتصاد سنتی از جوانان شکست می‌خورند

معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصریح کرد: مشکلات زیادی وجود دارند، اما برای حل مشکل شرکت‌های ایرانی کار‌های زیادی کرده ایم ایران کشوری وارداتچی بوده است و ازبین بردن اقتصاد سنتی نیاز به فرهنگ مناسب دارد بازیگران اقتصاد سنتی باید بدانند که حتما از جوانان می‌خورند.
ستاری گفت: بازیگران سنتی باید وارد میدان شوند و شرکت‌های جوانان را بخرند و به آنها کمک کنند، زیرا در غیر اینصورت اقتصاد کشور رشد نخواهد داشت.

۲ هزار ایده جدید در اختیار شتاب‌دهنده‌ها

معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری با بیان اینکه بیش از ۲ هزار ایده را در اختیار شتاب‌دهنده‌ها قرار داده‌ایم گفت: تهران پتانسیل خوبی دارد و جوانان و دانشگاه‌ها می‌توانند سیمای ایران را تغیر دهند آنچه مهم است جوان کا آفرینی که ایده را به اقتصاد تبدیل می‌کند مهم است.
ستاری ادامه داد: در حوزه سلامت دیجیتال، ورزش، حوزه شهری مانند پسماند کار کرده ایم در تمام حوزه‌ها ایده وجود دارد و این ایده‌ها بر اساس تجربه جهانی است.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصریح کرد: ایده مهم نیست فردی که حاضر است برای ایده خود سختی بکشد مهم است در اقتصاد دانش بنیان راجع به آدم‌ها صحبت می‌کنیم.

برای فعالیت پیام رسان داخلی محدودیت ایجاد می‌کنیم

وی گفت: جلوی پیام رسان داخلی خود را می‌گیریم، اما یک پیام رسان سر خود را پایین می‌اندازد و کار می‌کند برای پیام رسان داخلی محدودیت ایجاد می‌کنیم، اما برای تلگرام خیر، پیام رسان داخلی اگر فکر کند با پول دولت بالا می‌آید اشتباه کرده است با حمایت دولتی آنها شکل نمی‌گیرند بلکه به کمک بخش خصوصی موفق می‌شوند تمام بیزینس‌های دولتی روزی زمین می‌خورند.
ستاری با بیان اینکه اکوسیستم مناسب پیام رسان داخلی وجود نداشت، گفت: جوانانی نداشتیم که بتوانند پیام رسان‌ها را ایجاد کنند و اکنون دیگر وقت آن نیست و پیام رسان‌های خارجی هم درحال ازبین رفتن هستند اگر امروز روی حوزه‌های جدید کار کنیم موفق خواهیم شد.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصریح کرد: باید روی استارت‌آپ بیوتیک کار کنیم و شرکت‌های فوق العاده‌ای در این حوزه داریم، درست است که استارت آپ خدمات بازاری مناسب را ایجاد می‌کنند، اما حرکت به سمت حوزه‌های دیگر هم مهم است.
وی گفت: آموزش تا لحظه مرگ است و این ارتباطی است که جوانان استارت آپی توانستند با تمام کشور ایجاد کنند، مبارزه ما آغاز شده است و در آن موفق خواهیم شد.

نقش دیپلماسی علم و فناوری در حل برخی از چالش‌های شرکت‌های دانش‌بنیان (بخش اول)

نیاز به دیپلماسی به‌عنوان «نظامی اطلاعاتی» امری اجتناب‌ناپذیر است که به‌صورت تخصصی در حل چالش‌های شرکت‌های دانش‌بنیان و حرکت کشور به سمت اقتصاد مقاومتی، به دیپلماسی علم و فناوری تغییر مفهوم می‌دهد.

مقدمه

با گسترش پدیده جهانی‌شدن و روشن شدن تدریجی سهم دوجانبه علم و فناوری و سیاست خارجی در ارتقاء و توسعه یکدیگر، گرایش فزاینده‌ای برای همگرایی فضای علم و فناوری باسیاست خارجه به وجود آمد.

همان‌طور که می‌دانیم سیاست خارجی، خود به‌طور فزاینده‌ای با چالش‌هایی با مؤلفه‌های علمی مواجه است. به‌عنوان نمونه می‌توان معاهدات کاهش تغییرات آب و هوایی و مبارزه با بیماری‌های عفونی که نیاز به همکاری بین جوامع علمی و سیاست خارجی را دارد نام برد. در این زمینه نیز جوامع علمی به‌صورت رو به رشدی در علایق و شیوه‌های پژوهشی خود، بین‌المللی شده و به ماهیت جهانی تولید علم و اهمیت تبادل با خبرگان سایر کشورها واقف گشته‌اند.

با مقدمه‌ای که بیان شد نیاز به دیپلماسی به‌عنوان «نظامی اطلاعاتی» امری اجتناب‌ناپذیر است که به‌صورت تخصصی در حل چالش‌های شرکت‌های دانش‌بنیان و حرکت کشور به سمت اقتصاد مقاومتی، به دیپلماسی علم و فناوری تغییر مفهوم می‌دهد.

منظور از دیپلماسی چیست؟

همان‌طور که از مطالعات بین‌المللی برمی‌آید، تحلیل اقدامات یک دولت در قبال محیط خارجی و شرایط داخلی مؤثر در تعیین اقدامات مزبور را سیاست خارجی می‌نامند. سیاست خارجی به معنی دنبال کردن هدف‌های کشور در محیط بین‌المللی و در رابطه با جامعه‌ها، دولت‌ها و کشورهای دیگر است. سیاست خارجی، راهنمای موضع‌گیری در جهان است و مجموعه‌ای از اهداف بین‌المللی و راه‌های رسیدن به آن‌ها را شامل می‌شود. سیاست‌های خارجی کشورهای مختلف، باهم متفاوت بوده و سیاست خارجی یک کشور نیز در طی زمان، تغییر می‌کند.

ازاین‌رو درحالی‌که سیاست خارجی دربرگیرنده اهداف است، دیپلماسی نیز ابزار و سازوکاری برای دستیابی به آن اهداف محسوب می‌شود. بدین ترتیب اقتصاد، تبلیغات، نیروی نظامی، فرهنگ و ایدئولوژی نیز از دیگر ابزارهای سیاست خارجی به شمار می‌آیند. به‌بیان‌دیگر دیپلماسی ازجمله ابزارهای اجرای سیاست خارجی به‌حساب می‌آید.

دیپلماسی از مفاهیمی است که تعاریف متعددی برای آن ارائه‌شده است اما عمدتاً به هدایت روابط بین‌المللی، از طریق دیدار و گفت‌وگوهای دیپلمات‌های رسمی اشاره دارد.

دیپلماسی در معنای سنتی آن اساساً شامل تعاملاتی است که بین حکومت‌ها و دولت‌ها جریان می‌یابد. مجریان دیپلماسی سنتی از طریق رابطه با نمایندگان رسمی دولت‌های خارجی می‌کوشند تا منافع ملی کشور خود را که در چارچوب اهداف راهبردی دولت متبوعشان که در امور بین‌المللی صورت‌بندی شده است، تأمین نمایند.

هانس جی. مورگنتا نظریه‌پرداز آمریکایی آلمانی‌تبار و استاد روابط بین‌الملل و علوم سیاسی که وی را پدر علم سیاست خارجی در نیمه دوم قرن بیستم خوانده‌اند، دیپلماسی را «هنر مرتبط ساختن عناصر قدرت ملی به مؤثرترین شکل با آن گروه از ویژگی‌های شرایط بین‌المللی می‌داند که مستقیماً به منافع ملی مربوط می‌شوند.» از دیدگاه وی دیپلماسی که تدوین و اجرای سیاست خارجی کشور را در همه سطوح بر عهده دارد، مغز متفکر قدرت ملی است. وی حتی کیفیت دیپلماسی را مهم‌ترین عامل قدرت ملی می‌داند که همه عوامل تعیین‌کننده قدرت ملی نظیر موقعیت جغرافیایی، خودکفایی در منابع و مواد خام، تولید صنعتی، آمادگی نظامی و جمعیت را به‌صورت مجموعه‌ای منسجم ترکیب می‌کند و به آن جهت و وزن می‌دهد. مورگنتا معتقد است که دیپلماسی چهار وظیفه اصلی را بر عهده دارد:

1. تعیین اهداف یک کشور با توجه به قدرتی که به‌طور بالفعل و بالقوه در اختیار دارد.
2. برآورده نمودن اهداف سایر دولت‌ها و قدرت بالفعل و بالقوه آن‌ها.
3. تعیین میزان سازگاری این اهداف مختلف.
4. به‌کارگیری ابزار مناسب برای دستیابی به اهداف خود.

با در نظر گرفتن رویکردی از منظر ارتباطات بین‌الملل نیز، می‌توان گفت که دیپلماسی عبارت است از «فن مدیریت تعامل با جهان خارج توسط دولت‌ها».

با توجه به تعاریف دیپلماسی، سه نکته دیگری نیز در این حوزه قابل‌توجه‌اند که عبارت‌اند از:

1. دیپلماسی در امور مربوط به سیاست خارجی دولت است نه امور داخلی آن.
2. دیپلماسی از طریق گفتگو و مذاکره یعنی از طریق مسالمت‌آمیز چهره می‌نماید و زور در آنجایی ندارد.
3. دیپلماسی روشی است برای حصول نتیجه و هدف موردنظر.

گولیون دیپلماسی عمومی را علت و معلول نگاه‌ها و دیدگاه‌های عمومی که طراحی و اجرای سیاست خارجی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند معرفی می‌کند. ازاین‌رو همان‌طور که از مطالعات به دست می‌آید دیپلماسی عمومی فراتر از دیپلماسی سنتی و رسمی عمل می‌کند و مقایسه مؤلفه‌های اساسی این دو دیپلماسی بیانگر سه محور اساسی زیر است:

1. دیپلماسی عمومی آشکار و علنی است درحالی‌که دیپلماسی رسمی و سنتی، پنهان و غیرعلنی است.
2. مخاطبان دیپلماسی عمومی گروه‌های هدف خاص و یا عموم مردم جامعه در دل یک ملت دیگرند، در حل که دیپلماسی سنتی با رفتار و سیاست‌های دولت‌ها سروکار دارد.
3. موضوعات دیپلماسی عمومی به رفتار و تمایلات عموم مردم در دیگر کشورها مربوط می‌شود، درحالی‌که دیپلماسی سنتی با رفتار و سیاست‌های دولت‌ها سروکار دارد.

بنابراین می‌توان گفت که دیپلماسی عمومی یک راهبرد ارتباطی ویژه و هدفمند است که روی نتایج کوتاه‌مدت و بلندمدت متمرکز است و درصدد ساخت یک تصویر مثبت از یک کشور نزد افکار عمومی خارجی است.

بنا به تعریف یادشده می‌توان منبع اساسی و مبنای دیپلماسی عمومی را آن چیزی دانست که جوزف نای با «مفهوم قدرت نرم»(soft power) ارائه می‌دهد. قدرت نرم ازنظر نای «شیوه‌ای جدید از اعمال قدرت در مقایسه با شیوه‌های سنتی است که موجب می‌شود یک کشور کاری کند تا کشورهای دیگر، همان چیزی را بخواهند که او می‌خواهد». وی این شیوه را «قدرت متقاعدکننده» نیز می‌خواند. با مطالعات انجام‌گرفته مشاهده می‌شود که همپوشانی منابع قدرت نرم و منابع دیپلماسی عمومی تا آنجاست که دیپلماسی عمومی درواقع برنامه‌ریزی راهبردی برای کاربرد قدرت نرم در راستای تأمین اهداف سیاست خارجی است. البته کوهن و نای در تعریف جایگاه این قدرت اساساً منابع قدرت را محدود به «دانش» می‌دانند.

تعریف دیپلماسی علم و فناوری:

دیپلماسی علمی مفهومی است که از بعد از جنگ جهانی دوم به‌طورجدی موردتوجه و استفاده قرار گرفت. در این دوره، دیپلماسی علمی بیشتر ناظر به همکاری‌های علمی بین آمریکا و شوروی سابق بود که در حوزه‌های مختلف بهداشت، هسته‌ای، هوا و فضا و خلاصه زمینه‌های علمی-فناوری انجام می‌گرفت. در شرایطی که تعاملات سیاسی بین کشورهای مختلف به بن‌بست رسیده بود، تعاملات و همکاری‌های حوزه‌های علم و فناوری می‌توانست یک ارتباط حداقلی بین این کشور‌ها برقرار کند. درواقع تحلیلگر‌ها به این نقطه رسیده بودند که علم و فناوری این ظرفیت و پتانسیل را دارد که بین بازیگران مختلف عرصه بین‌الملل، تعاملاتی پایدار برقرار کند.

در حقیقت اگر بخواهیم یک تعریف عملیاتی از دیپلماسی علمی ارائه دهیم، این می‌شود که شما از ابزار علم و فناوری برای پیشبرد سیاست خارجی استفاده کنید و از ظرفیت‌های دیپلماتیک برای نیاز‌ها و اهداف حوزه علم و فناوری بهره بگیرید. ارتباط بین علم و فناوری باسیاست خارجی، ارتباطی دوطرفه است که ازیک‌طرف علم و فناوری به دیپلماسی خدمت می‌کند و از طرفی دیگر دیپلماسی به علم و فناوری. هرقدر به جلو می‌رویم، می‌بینیم علم و فناوری در عرصه تحولات بین‌الملل دارد نقش جدی‌تری پیدا می‌کند. برای مثال از زمان جنگ جهانی دوم که بحث نظامی و اتمی مطرح شد و این مباحث اغلب دارای فناوری‌های پیچیده‌ای در حوزه‌های هوایی، هوافضا و… بودند و اندکی که به جلو‌تر می‌آییم، بیوتکنولوژی و ازاین‌دست مسائل مطرح شدند. در سال‌های اخیر نیز بحث فضای سایبر و مجازی مطرح و باعث بروز بسیاری از مسائل و دغدغه‌ها شده است. در حوزه اقتصاد نیز شاهد تأثیرگذاری فزاینده علم و فناوری هستیم. مطرح‌شدن مسئله اقتصاد دانش‌بنیان شاهدی است بر اثبات این ادعا. مجموعه این‌ها بازیگران عرصه بین‌الملل که‌‌ همان دولت‌ها باشند را دارد به سمت اینکه به علم و فناوری توجه بیشتر داشته باشند، سوق می‌دهد.

دیپلماسی علم فرآیندی است که در آن کشورها پیشرفت‌ها و علایقشان را که در زمینه‌های علمی بین‌المللی با استفاده از روش‌های علمی کسب کرده‌اند، نشان می‌دهند.

نینا فدوروف نیز دیپلماسی علم را این‌گونه تعریف می‌کند: دیپلماسی علم استفاده از همکاری‌های علمی میان کشورها برای مواجهه با مشکلات مشترکی است که بشریت در قرن 21 با آن مواجه بوده و ایجاد همکاری‌های سازنده بین‌المللی می‌باشد. (ادامه دارد…)

تصویر شماره1

نویسنده : بنفشه دین‌محمدی پژوهشگر حوزه مدیریت تکنولوژی

رشد به سبک دانشگاهی؛ همه چیز در مورد مراکز رشد

اگر شما از آن دسته از افرادی هستید که ایده و طرح خلاق و نوآوری را برای

راه‌اندازی یک کسب‌وکار در سردارید ولی دغدغه اصلی شما تأمین مالی و

حمایت است، مراکز رشد و انکوباتورها شرایط خوب و مناسبی را برای ایجاد

و رشد و توسعه کسب‌وکارتان در اختیار شما قرار می‌دهند.

نوآوری و کارآفرینی به‌عنوان مؤلفه‌های اساسی توسعه اقتصادی مبتنی بر دانایی محسوب می‌شوند. شرکت‌های کوچک و متوسط فناور با تکنولوژی پیشرفته، نقش بسیار مؤثری در رونق اقتصادی، توسعه فناوری و به‌تبع آن کارآفرینی دارند. به دلیل ابهام در شناخت و تعریف جامع از بازار یا محصول در اقتصاد مبتنی بر دانایی، محصولات تولیدشده در این رویکرد جدید اقتصادی با پیچیدگی‌ها و عدم اطمینان‌های فراوانی مواجه هستند. به همین دلیل درطي دهه‌هاي اخير، برنامه‌هاي متنوعي از سوي دولت‌ها براي حمايت از شركت‌هاي كوچك و تداوم بقاي آن‌ها طراحي و اجراشده است. بنابراین ایجاد و توسعه این شرکت‌ها درگرو ایجاد زیرساخت‌های لازم برای کاهش خطرپذیری آن‌ها در دوران شروع فعالیت خود می‌باشد.

یکی از این زیرساخت‌ها، مراکز رشد واحدهای فناوری یا انکوباتورها هستند. مرکز رشد واحدهای فناوری برای کارآفرینان و واحدهای کوچک و نوپا که با تکیه‌بر علم، تخصص و فناوری دارای ایده‌های قابل تجاری شدن هستند، مشاوره‌های ضروری و نیز خدمات و تجهیزات مناسب را برای رشد و ارتقای آن‌ها ارائه می‌دهند و آن‌ها را برای حضور مستقل و مؤثر درصحنه فناوری آماده می‌نماید. همچنین واحدهای فناوری نوپا طی دوره حضور در مرکز رشد، با استفاده از دستاوردهای تحقیقاتی، به‌منظور دستیابی به دانش فنی و آمادگی برای تولید محصول یا خدمات، تلاش خواهند کرد.

تاریخچه مراکز رشد:

تأسیس اولین مرکز رشد جهان به سال ۱۹۵۹ میلادی در نیویورک برمی‌گردد. در این سال ژوزف مانسکو، تاجر آمریکایی با خرید یک ساختمان بزرگ قدیمی تصمیم داشت آن را پس از تعمیر، به یک مستأجر اجاره دهد، اما متوجه شد که این ساختمان بزرگ‌تر از آن است که یک مستأجر به‌تنهایی از عهده هزینه‌های آن برآید. لذا تصمیم گرفت که آن را به مستأجران متعددی اجاره دهد تا بتواند از این طریق درآمدزایی نماید. مانسکو بعد از یک سال، ۲۰ تا ۳۰ مستأجر داشت که حدوداً ده هزار مترمربع از فضای مجموعه را اجاره نموده بودند. این مرکز هنوز هم فعال است و با نام مرکز صنعتی باتاویا (Batavia) شناخته می‌شود و حدوداً هزار نفر در آن به کار مشغول‌اند.

اما ايده اصلي مراکز رشد و شکل‌گيري انکوباتورها (incubators) به دوران رکود اقتصادي آمريکا در دهه 1970 بازمی‌گردد که بسياري از شرکت‌هاي بزرگ کارکنان خود را برکنار مي‌نمودند. دولت آمريکا به‌منظور مقابله با بحران بيکاري موضوع ايجاد زیر ساختارهایی جهت ايجاد مؤسسات و شرکت‌هاي کوچک را در برنامه خود قرار داد و مرکز رشد را در زمينه‌هاي مختلف تأسیس نمود. بنابراین هدف اصلي تأسیس مراکز رشد و شکل‌گيري انکوباتورها در دنيا؛ تهيه بستر مناسب جهت افزايش ضريب موفقيت و کاهش ريسک واحدهاي نوپا و حمايت از کارآفرينان فاقد سرمايه و تجربه لازم در حيطه فناوري و شيوه‌هاي تجاري‌سازي ايده‌ها مي‌باشد.

تعریف مركز رشد:

مركز رشد یا انكوباتور، آن‌گونه كه در فرهنگ لغت آمده به معناى ماشين جوجه‌کشی، گرم‌خانه، يا دستگاه نگهدارى نوزادان نارس است. اين واژه از مصدر “to incubate” گرفته‌شده است كه بر مفاهيم تكثير كردن، كشت دادن، رشد كردن و تكوين يافتن دلالت دارد. در ادبيات كارآفرينى، مراکز رشد براى ایجاد، توسعه و رشد كسب‌و‌كارهاى كوچك و دانش‌بنیان تأسيس مى‌شوند. مرکز رشد فضاى ادارى، فنى و آزمايشگاهى همراه با خدمات حمايتى با حداقل هزينه را براى شركت‌هاى نوپا فراهم مى‌كند و هم‌چنين شبكه‌سازى و برخى خدمات جانبى را براى آن‌ها تأمین مي‌نمايد. درواقع مراکز رشد ارائه‌کننده فضا، خدمات حمايتى و تجهيزات مشترك براى شركت‌هاى كارآفرين هستند تا بتوانند كارآفرينان و شركت‌هاى كوچك را در ايجاد و توسعه مؤسسات خودیاری نمايند.

مراکز رشد معمولاً “در كنار يك مركز تحقيقاتى يا دانشگاهى كه خدمات پشتيبانى (اعم از فنى يا غير فنى) را براى تبديل (يا پرورش) يك نوآورى يا يك اختراع به يك شركت صنعتى ارائه مى‌كند، تأسيس مى‌شوند. در سرتاسر جهان اين نكته پذیرفته‌شده است كه مراكز رشد ابزارهاى مطمئنى براى تبديل نوآوري‌ها و دستاوردهاى تحقيقاتى به محصولات و نيز ترغيب كارآفرينى و توسعه تكنولوژيك به‌ویژه در حوزه فناوري‌هاى پيشرفته هستند.

یک مرکز رشد باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

• مستقر در يك پارك علمى و فناورى يا نزديك به ساير مراكز علم و فناورى
• داراى حوزه ستادی كوچك و مديريت باتجربه
• داراى ارتباط علمى با مجامع تخصصى
• داراى فضاهاى انعطاف‌پذير قابل‌واگذاری به‌صورت اجاره
• داراى توان تدارك امكانات و خدمات باارزش افزوده بالا

بنابراین؛ با توجه به شرايط و خصوصيات مخاطبين مرکز رشد كه غالباً افراد حقيقي و حقوقي صاحب ايده يا  کسب‌وکارهای دانش‌بنيان در رشته‌ها و زمينه‌هاي گوناگون مي‌باشند و داراي وضعيت و شرايط عمومي (نيازمند فضاي اداري استقرار، خدمات و مشاوره‌هاي عمومي کسب‌وکار و …) نسبتاً مشابهي مي‌باشند، لذا در طراحي اجزاي یک مركز رشد مي‌بايست ويژگي‌هاي عمومي يك فضاي تسهيل‌كننده كسب‌وكار همچون انعطاف‌پذيري، دسترسي آسان و سريع به زيرساخت‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، خدمات و مشاوره‌هاي عمومي با نرخ دسترسي بالا، هم‌افزايي و سایر عوامل مرتبط مدنظر قرار گيرد.

انواع مراکز رشد:

• مرکز رشد صنعتی: این مراکز رشد را اغلب نهادهای دولتی یا مراکز غیرانتفاعی به‌منظور حمایت از کارفرمایان تأسیس می‌کنند.
• مرکز رشد دانشگاهی: این انکوباتورها به‌منظور تسهیل استفاده تجاری ازدانش فنی و حقوق مالکیت معنوی تأسیس می‌شوند و امکان استفاده از امکانات دانشگاهی مانند آزمایشگاه، کارگاه و کتابخانه را فراهم می‌کنند. این انکوباتورها همچنین امکان استفاده از نظرات و مشاوره تخصصی اعضای هیئت‌علمی دانشگاه را نیز فراهم می‌آورند.
• مرکز رشد مجازی: این انکوباتورها معمولاً دارای فضای فیزیکی خاصی نیستند و امکاناتی غیر از فضای اداری را ارائه می‌دهند. این نوع مراکز؛ مجازی و مبتنی بر وب هستند و برخی از خدمات مراکز رشد حقیقی، همچون خدمات مشاوره‌ای، معرفی روش‌های تأمین مالی، برخی خدمات اطلاع‌رسانی و غیره را از طریق اینترنت، بدون در نظر گرفتن مرزهای زمانی و مکانی در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهد.
• مرکز رشد بین‌المللی: به‌طورمعمول این طبقه از انکوباتورها دارای مجموعه کاملی از سرویس‌های پشتیبانی برای پیشرفت فعالیت‌های تجاری هستند و تمرکز آن‌ها بیشتر بر روی صادرات است. این انکوباتورها با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، سرمایه‌گذاران داخلی و بین‌المللی در ارتباط‌اند.

اهداف مراکز رشد:

برخی از اهداف یک مرکز رشد عبارت‌اند از:

• نوسازی، انتقالفناوری و استفاده از اکتشافات علمی جدید
• بسترسازى جهت تجارى كردن دستاوردهاى تحقيقاتى
• بسترسازى ايجاد فرصت‌هاى شغلى مناسب به‌منظور جذب كارآفرينان و دانش‌آموختگان دانشگاهى در حوزه‌هاى منجر به توسعه فناورى
• كمك به رونق اقتصاد محلى و منطقه‌ای
• افزایش بازدهی نیروی کار بالقوه و استفاده بهینه از سرمایه انسانی
• ایجاد واحدهای صنایع کوچک و متوسط فنی و تخصصی یا دانش‌بنیان و فناور که بتوانند در بازار کار رقابت‌پذیر باشند.
• ايجاد بستر لازم براى گسترش و رشد کسب‌وکارهای ایجادشده
• توليد و توسعه محصولات قابل‌عرضه به بازار
• ايجاد زمينه كارآفرينى و حمايت از نوآورى و خلاقيت نيروهاى محقق، جوان و کارآمد
• کمک به زنان، مهاجران یا اقلیت‌ها

در شماره‌های بعدی نشریه به‌صورت گسترده‌تر و تفصیلی به موضوع مراکز رشد پرداخته خواهد شد.

بنفشه دین محمدی آذری