نگاهی دقیق‌تر به ماموریت پارک علم و فناوری

در شماره پیشین پارک­‌های فناوری را به اختصار تعریف و تعدادی از پارک­‌های جهان را معرفی کردیم. در این شماره قصد بر­آن داریم تا تعریف کامل­تری از پارک­‌های فناوری، ویژگی‌های آن‌ها و اهداف و جایگاه آن­ها داشته‌ باشیم.

پارک­‌های علم و فناوری  به‌عنوان یکی از نهاد­های اجتماعی و حلقه­‌ای از زنجیره توسعه اقتصادی مبتنی بر فناوری، شکل‌گرفته‌اند. در تعریفی دیگر، پارک علم و فناوری سازمانی است که باهدف افزایش ثروت در جامعه توسط متخصصان حرفه­‌ای مدیریت می­‌شود و جریان دانش و فناوری را میان دانشگاه‌­ها، مؤسسات تحقیق و توسعه، شرکت‌­های خصوصی و بازار به حرکت می­‌اندازد.

تعمیق ارتباط بین دانشگاه‌­ها، سازمان‌­های تحقیقاتی، واحد­های تولیدی و مراکز تصمیم­‌گیری دولتی در جهت توسعه فناوری و علوم کاربردی، ازجمله اهداف ایجاد و توسعه پارک‌­های علم و فناوری است.

از طرف دیگر پارک­‌های فناوری به‌عنوان ابزار جلب و جذب شرکت‌­های مبتنی بر فناوری پیشرفته در سطح بین­‌المللی شناخته می­‌شوند و علاوه برآن محملی برای جذب متخصصان و دانشمندان و توسعه فعالیت کارآفرینان می­‌باشند. همچنین شکل­‌گیری و توسعه بسیاری از پدیده­‌های نو­ظهور تکنولوژیکی از درون این پارک­‌ها است و دولت‌­ها می‌­کوشند با ایجاد محیطی مناسب، شرایط کار و فعالیت را برای شرکت­‌های کوچک و متوسط و جذب شرکت­‌های بین­‌المللی مبتنی بر فناوری را فراهم نمایند.

در تعریفی دیگر در مورد پارک فناوری آمده است:
پارک فناوری واحدی است که:

  • با مؤسسات آموزشی و پژوهشی در ارتباط است.
  • زیرساخت‌­ها و خدمات پشتیبانی، خصوصاً مستغلات و فضا­های اداری را برای واحد­های تجاری فراهم می­‌نماید.
  • وظیفه انتقال فناوری را بر عهده دارد.
  • وظیفه توسعه فناوری را بر عهده دارد.

 

نام‌ها و اصطلاحات پارک فناوری:

در ایالات‌متحده نام‌­های؛ پارک فناوری، پارک تحقیقاتی یا پارک تحقیقات فناوری به کار می‌­رود، اما در بریتانیا و برخی از کشور­های اروپایی اصطلاح پارک علمی رایج­‌تر است. در فرانسه نیز عبارت قطب فناوری بسیار کاربرد دارد. از اصطلاح پارک فناوری درواقع برای توصیف سطح متنوعی از فعالیت‌ها در یک منطقه خاص جهت تحریک توسعه کارآفرینی شرکت­‌های کوچک و متوسط دانش­ محور در یک کشور استفاده می­‌شود.

در ابتدا مقوله پارک فناوری تعریف بسیار محدودی داشت که تمرکز اصلی آن بر مستغلات پارک بود، و طبق این تعریف دانشگاه‌­ها نوعاً مستغلات، فضا­های اداری یا تجهیزات تحقیقاتی را به واحد­های تجاری اجاره می­‌دهند. گاهی اوقات این ترکیب به شهرک­‌های صنعتی یا محل تجمع شرکت‌­ها شباهت می­‌یابد.

امروزه این مقوله توسعه‌یافته است تا محدوده وسیع­‌تری از فعالیت­‌ها شامل توسعه اقتصادی و انتقال فناوری را دربر بگیرد. اما اصطلاحات مترادف با پارک فناوری عبارت‌اند از: پارک تجاری، پارک رایانه­ای، پارک فناوری پیشرفته، پارک صنعتی، مرکز نوآوری، پارک تحقیق و توسعه، پارک تحقیقاتی، پارک تحقیقات و فناوری، پارک علمی و فناوری، شهرک علمی، پارک علمی، مرکز رشد فناوری، قطب فناوری و شهرک فناوری.
جایگاه پارک علم و فناوری:

عدم تکمیل زنجیره ساختاری صنعت و دانشگاه، یکی از موانع توسعه علمی و اقتصادی کشور­هاست. این امر موجب پیدایش شهرک­‌ها و پارک‌­های علم و فناوری از ابتدا دهه 1950 و 1960 در آمریکا و پس‌ازآن در دیگر کشور­های جهان گردید که در ابعاد مختلف و با طیف گسترده­ای از شرح وظایف به‌عنوان حلقه­ای از زنجیره اقتصاد مبتنی بر فناوری توسعه یافتند.

این پارک‌ها امروزه نیز در سراسر جهان وجود دارند و تعدادشان روزبه‌روز در حال افزایش است. پارک­‌های علمی، تحقیقاتی و فناوری نقش بسیار عمده‌­ای در پیشبرد اقتصاد جهان ایفا می­‌کنند. پارک‌­های علم و فناوری علاوه بر ایجاد زمینه فعالیت شرکت‌­های کوچک و متوسط دانش­محور و کارآفرین در یک محیط اقتصادی، بستر لازم را جهت انتقال و توسعه فناوری، تولید با ارزش­افزوده مطلوب، جذب سرمایه‌­گذاری خارجی و ورود کار­آفرینان و واحد­های صنعتی به بازار­های جهانی را فراهم می­‌نمایند.

پارک‌­ علم و فناوری:

  • یک‌نهاد اجتماعی و حلقه­ای از زنجیره توسعه اقتصادی مبتنی بر فناوری است.
  • راهبردی هماهنگ برای توسعه ملی یا منطقه­ ای می‌باشد.
  • شکل­گیری و توسعه بسیاری از پدیده­های نوظهور فناورانه را بسترسازی می‌کند.
  • نقشی محوری در توسعه اقتصادی کشور­ها دارد.
  • توسعه نوآوری­‌های دانش­محور را از طریق مؤسسات کوچک و متوسط سبب‌ساز می‌شود.

 

پارک علم و فناوری سنگاپور (SSP) که درواقع میزبان ۳۵۰ سازمان و شرکت دولتی و خصوصی این کشور در زمینه فناوری بوده و یک هاب بین­المللی در این عرصه به شمار می­رود.

 

اهداف پارک فناوری:

ازجمله اهداف ایجاد پارک­­‌های فناوری، افزایش نوآوری تکنولوژیک، توسعه اقتصادی و اشتغال­­‌زایی متخصصان است و بسیاری از سیاست­گذاران از پارک‌­های فناوری به‌عنوان بخشی از یک راهبرد اندیشمندانه و هماهنگ برای توسعه ملی یا منطقه­‌ای نام می­‌برند. اگر­چه هر شهر یا کشوری ممکن است دلایل متفاوتی برای ایجاد پارک­‌های فناوری داشته باشد، ولی عموماً هدف اولیه از تشکیل یک پارک فناوری افزایش تعداد شرکت­‌های کوچک و متوسط دانش‌­محور است تا در یک محیط اقتصادی به فعالیت بپردازند. از این شرکت­‌ها به‌عنوان پشتوانه بخش خصوصی برای کمک به تنوع اقتصادی نام‌برده می­‌شود. هم‌چنین، کشور­های درحال‌توسعه که تجربه چندانی در زمینه فناوری ندارند، ممکن است از پارک­‌های فناوری جهت جذب سرمایه­‌گذاری خارجی برای ایجاد شغل و همچنین افزایش درآمد­های مالیاتی استفاده کنند.

 

ویژگی­‌های اصلی پارک­‌های علمی و فناوری:

  • مضمون اصلی فعالیت این پارک­‌ها، پژوهش و توسعه در زمینه فناوری­های سطح بالاست و تأکید اصلی روی پژوهش­هایی است که در جهت “توسعه” یک سازمان کاربرد دارد. در این پارک­ها تولید انبوه جایی ندارد و صنایع بزرگ در آنجا تأسیس نمی­‌شوند.
  • پژوهش در این پارک­ها در راستای رفع نیاز­های صنایع مشخص انجام می­‌شود. یعنی در این پارک­ها پژوهش نمی‌­کنند که مثلاً به فرمول­های خاص فیزیک، شیمی، یا ریاضیات دست یابند. بلکه پژوهش می­‌شود تا مشکل خاص و یا تنگنا­­های علمی یک صنعت خاص را حل کنند. به‌بیان‌دیگر، فعالیت­های درونی این مجتمع­ها به‌طور مشخص رنگ تکنولوژیک و بازار دارد تا رنگ آکادمیک.
  • صنایعی که در این پارک­ها تأسیس می­‌شوند، صنایع سبک و تکنولوژیک هستند. این صنایع، ارزش‌افزوده بالایی را تولید کرده و درعین‌حال فاقد سروصدا و آلودگی بوده و به محیط‌­زیست، آسیب نمی­‌رسانند.
  • این مجتمع­ ها محل تمرکز مجموعه­ای از فعالیت­های به‌هم‌پیوسته‌اند. یعنی فعالیت­های درون این پارک­ها (مجتمع­ها) باهم رابطه تنگاتنگ دارند و در صورت لزوم می­‌توانند به یکدیگر خوراک علمی و پژوهشی بدهند.
  • فضای این مجتمع­ها، پارک ‌مانند است و محوطه آن­ها بسیار زیبا، ساختمان­ها معمولاً با ارتفاع کم و مجهز به انواع امکانات تفریحی و خدماتی می­‌باشد. تراکم ساختمان­ها نیز کم است.
  • این مجتمع‌­ها غالباً در ارتباط و با همکاری مستقیم یک یا چند دانشگاه یا موسسه فن­آوری و سرمایه‌­گذاری مشترک آن­ها تأسیس می­‌شوند. البته به­جای دانشگاه، یک مؤسسه تحقیقاتی بسیار مهم هم می­‌تواند این نقش را ایفا کند. به­علاوه دولت­های محلی و بخش خصوصی نیز جزو صاحبان اصلی این پارک‌های علمی هستند. بنابراین مدیریت این پارک­‌ها، به اقتضای ترکیب، بین بخش دولتی، خصوصی و دانشگاهی مشترک است .
  • بخش عمده­ای از واحد­های فعال در پارک­ها معمولاً کوچک و نو­­بنیادند و صاحبان آن­ها را پژوهشگران تشکیل می­‌دهند. البته بسیار اتفاق می­‌افتد که شرکت­هایی همانند آی. بی‌.ام و سونی هم شعبه تحقیق و توسعه خود را به این پارک­ها منتقل کنند.
  • از جنبه جمعیتی (دموگرافیکی) افرادی که در این پارک­ها کار می‌­کنند افراد متخصص و ماهری هستند (نظیر مهندسان، دانشمندان، پزشکان و کارشناسان تحقیق و توسعه) که عمدتاً در مشاغل تکنیکی، پژوهشی و مدیریتی ممتاز به کار مشغول­اند.

و

تصویری از پارک علم و فناوری دایدو کره جنوبی

 

منابع

مجموعه‌ای از مقالات و نشریات تخصصی

پژوهشگر

شادی لطیفیان / پژوهشگر حوزه مدیریت MBA

نویسنده : شادی لطیفیان / دانشجوی کارشناسی ارشد MBA

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.