استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان؛ کلید پیشرفت کشور

استادیار دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پیشرفت ایران در زمینه هوش مصنوعی را مستلزم دید کلان و حمایت ملی دانست و گفت: در زمینه تئوری حرف‌های زیادی برای گفتن داریم، ولی تبدیل شدنش به محصول و فناوری احتیاج به حمایت و سرمایه‌گذاری دارد.

هوش مصنوعی” در قرن ۲۱ رکن مهمی از زندگی بشر شد. به زندگی خود بنگرید، در وسایل مختلف از هوش مصنوعی استفاده شده و تمام اجزای زندگی ما به مکانی برای استفاده از هوش مصنوعی بدل شده است. هر کدام از بخش‌های علم امروز از کاوشگران اعماق دریا گرفته تا علم باستان‌شناسی و فضا به نحوی با هوش مصنوعی در ارتباط هستند. در واقع می‌توان گفت که هوش مصنوعی به بخشی ضروری از صنعت فناوری و بسیاری از دشوارترین مسائل علوم کامپیوتر تبدیل شده است و حرف اول را در بسیاری از زمینه‌های پژوهشی و البته صنعتی می‌زند و نتایج و محصولات حاصل از آن طی سال‌های اخیر، بسیار شگفت‌انگیز بوده است.

تأثیر وجود هوش مصنوعی چنان زیاد بوده است که نمی‌توان آن را انکار کرد. هوش مصنوعی یا هوش ماشینی را باید عرصه پهناور تلاقی و ملاقات بسیاری از دانش‌ها، علوم و فنون قدیم و جدید دانست، با این وجود وضعیت هوش مصنوعی در ایران چگونه است؟ آیا وضعیت مطلوبی دارد؟ با توجه به پیشرفتهای جهانی که در این حوزه از علم صورت گرفته و هوش مصنوعی در تمام ارکان زندگی بشر ریشه دوانده است، بررسی این نکته از آن جهت اهمیت دارد که ببینیم کشور ما در این حیطه علمی تا چه حد پیشرفت داشته و تا چه اندازه به این تکنولوژی در عرصه‌های مختلف علمی و زندگی ورود کرده است تا از عرصه رقابت کشورهای جهان که سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی را نیز در این حوزه کرده‌اند، غافل نشویم و باز نمانیم.

علیرضا هاشمی گلپایگانی، استادیار دانشگاه صنعتی امیرکبیر درباره شرایط لازم برای پیشرفت علمی در حوزه هوش مصنوعی، اظهار کرد: دولت باید شرایط را طوری فراهم کند که بخش‌های خصوصی و سرمایه‌گذاری بتوانند در قالب مشخصی در زمینه هوش مصنوعی ورود پیدا کنند تا تولید این محصولات منجر به ارزش افزوده‌ای شود که هم کل کشور از مزایای هوش مصنوعی، نتایج و ابزارهای مبتنی بر آن استفاده کند و هم افرادی که در این زمینه کار می‌کنند، از نظر اقتصادی تأمین شوند.

وی اصلی‌ترین راه پیشرفت در این زمینه را ورود استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان دانست و گفت: وقتی استارتاپ‌ها تشویق می‌شوند، دانشجویان سعی می‌کنند مباحث نظری ارائه شده در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی را به محصول تبدیل کنند.
به گفته هاشمی گلپایگانی، شرکت‌های دانش‌بنیان نیز باید کارهایی را که در دانشگاه‌ها به صورت آکادمیک انجام می‌شود در قالب پایان‌نامه، سمینارها و گزارش‌های فنی در دسترس داشته باشند و با خلاقیت خود، در موضوعات مختلف و احتیاجات جامعه آن‌ها را به محصول تبدیل کنند.

وی با اشاره به اینکه هنوز از لحاظ کمیت و کیفیت محصولات حوزه هوش مصنوعی، تا نقطه مطلوب خیلی فاصله داریم، گفت: با سیاست‌های اعمال شده و نوع حمایت‌ها و امتیازاتی که به سرمایه‌گذاران این حوزه‌ها می‌دهند، می‌توانیم شاهد پیشرفت‌های بیشتری باشیم.

این استاد دانشگاه هشدار داد: اگر به تولید محصول توجه نشود و نخبگان نتوانند حداقل منافع مورد نظرشان را بدست آورند، طبیعتاً به مهاجرت روی خواهند آورد؛ این‌که ما سرمایه‌گذاری کنیم، ولی کشورهای رقیب از آن بهره‌برداری کنند، ضربه بزرگی برای کشور محسوب می‌شود.

هاشمی گلپایگانی در ادامه روند پیشرفت هوش مصنوعی در ایران را مثبت ارزیابی کرد و شرط پیشرفت کشور در این حوزه را وجود افراد علاقه‌مند به تحصیل در این حوزه و وجود عوامل تسهیلگر دانست.

وی درباره این‌که آیا هوش مصنوعی می‌تواند جایگزین انسان شود، گفت: قدرت خلاقیت و خلق راه حل‌ها و عکس‌العمل‌های جدید حتماً از طریق انسان امکان‌پذیر است. اساس تکنیک‌های هوش مصنوعی استفاده از تجربیات گذشته است و در بحث مربوط به شرایط و رویدادهای جدید کارایی‌اش قوی نیست؛ اگر شکل جدیدی از مساله را دریافت کند، در اغلب اوقات دچار خطای فاحش می‌شود.

هاشمی گلپایگانی تصریح کرد: بنابراین هوش مصنوعی صرفاً در کارهای تکراری استفاده می‌شود و در کارهای خلاقانه و کارهایی که نیاز به نوآوری دارند، مثل تشخیص یک موقعیت جدید یا یک بیماری نمی‌تواند جایگزین صددرصد انسان باشد؛ اما باعث می‌شود انسان به سمت کارهای فکری‌تر و خلاقانه‌تر سوق داده شود و قدرت تفکر و خلاقیت خود را بیشتر کند.
وی در پایان ضمن بیان مزایای هوش مصنوعی به تبعات آن نیز اشاره کرد وگفت: تهدیدهای متنوعی در فضای سایبر در حال وقوع است؛ هر چقدر هوش مصنوعی پیش‌تر برود، این تهدیدها پیچیده‌تر می‌شود؛ مثلاً پیدا کردن حفره‌های امنیتی در سرویس‌های الکترونیک بانک‌ها، بیمه‌ها و نظایر آن با هوش مصنوعی خیلی سریع‌تر انجام می‌شود، همچنین ساختن سلاح‌های هوشمند گرچه ممکن است از جنبه دفاع ملی مزیت‌های زیادی داشته باشد، ولی همین قدر هم می‌تواند در اختیار تروریست‌ها باشد و از طریق آن‌ها بتوانند اقدامات تروریستی انجام دهند.

منبع خبر: مدیر اینفو

آیا برند سازی برای یک استارت‌آپ‌ها اهمیت دارد؟

از دیدگاه ما نام تجاری برند (Brand) تجسم روح یک سازمان است. کارآفرینان از نام تجاری فراری هستند، چراکه تصور می‌کنند نام تجاری همان ترفندهای فروش، لوگو، تبلیغات گران‌قیمت است. البته کارآفرینان از کارکردهای نام تجاری اطلاع دارند. برند سازی برای کسب‌وکارهای نوپا و­ کوچک آخرین دغد­غه و اولویت است. این حقیقت است ولی باید صاحبان ایده بدانند که ایجاد نام تجاری مهم­ترین و حیاتی­ترین نقش را در موفقیت کسب­و­کارهای نوپا ایفا می­نماید. بسیاری از صاحبان ایده ایجاد نام تجاری را جدی می­گیرند.

اصولاً می­گویند استراتژی نام تجاری همان استراتژی کسب­و­کار است، البته این جمله میزان اهمیت ایجاد برند از طریق یک استراتژی قوی را منتقل می­نماید. استارت­آپ­ها بدون ایجاد یک زیرساخت برای برندی قوی نمی­توانند به موفقیت دست یابند و به‌عنوان بازیگری تأثیرگذار در بازار صنعت خود نقش ایفا کنند.

تمام شرکت­های بزرگ، روزی یک کسب­و­کار کوچک بودند که به‌صورت شخصی یا گروه­های کوچک ایجادشده‌اند. اگر همه این شرکت­ها از یک نقطه شروع کردند، چرا بعضی از آن‌ها به شرکت­های بین­المللی با سرمایه میلیارد دلاری تبدیل شدند و برخی در ابتدای راه خود مانده­اند و رشد نکردند؟

یک کسب­ و­کار با برترین محصولات و خدمات در بازار اگر نتواند کیفیت برتر خود را به مشتریان منتقل نماید، نمی­تواند پتانسیل کامل خود را به دست آورد و رشد کند. بنابراین ایجاد ارتباط با ذینفعان داخلی و خارجی از طریق ویژگی­های نام تجاری بسیار بااهمیت است. برند باید بتواند ویژگی­های متمایز محصول و خدمات، ارزش­ها، چشم­اندازها و ایده­های ناب خود را در ذهن مشتری تداعی نماید و ارتباط ایجاد نماید. کسب­و­کارهای نوپا باید ابتدا آگاهی از برند خود را ارتقاء دهند و دوم اینکه بتوانند با مجموعه­ای متمایز و قوی از پیشنهاد‌ها، مصرف­کنندگان را متقاعد سازند که از خدمات آن‌ها استفاده نمایند.

بنابراین استارت­آپ­ها باید بدانند که چگونه می­توانند ارزش­ها و منافع خود را در قالب استراتژی برند به مخاطبین هدف پیشنهاد دهند. استارت­آپ­ها برای ایجاد ارتباط با مخاطبین دارای محدودیت هستند. این محدودیت سبب می­شود که به دنبال راهی خلاقانه برای ارتباط با مشتریان باشند. لذا این خلاقیت سبب شکل­گیری یک استراتژی برند قوی و متمایز می­شود.

استراتژی برند جهت و اهداف بلندمدت نام تجاری را برای صاحبان کسب­و­کار و ذینفعان آن مشخص می­نماید تا مزیت رقابتی پایداری ایجاد نماید. ایجاد استراتژی برند بعد از مشخص شدن استراتژی کسب­و­کار صورت می­گیرد چراکه این امر پایداری استراتژی برند را تضمین می­نماید. استراتژی برند بر اساس ارزش­ها و تداعی­کنندگان برند ایجاد می­شود. تعیین و تعریف مأموریت برند، معماری برند، جایگاه­یابی برند، طراحی ارزش­های پیشنهادی برند و شخصیت برند مراحل ایجاد استراتژی برند می­باشند. استراتژی برند باید جامع­نگر باشد و کارکنان را به‌عنوان سفیران برند در نظر بگیرد.

در پایان باید گفت نام­های تجاری قوی سبب ایجاد وفاداری در مشتریان می­شوند. فیلیپ کاتلر در کتاب بازاریابی خود می­گوید: “هنر بازاریابی، هنر ایجاد نام تجاری است. اگر شما نام تجاری قوی ندارید، تنها یک کالا هستید.” نام تجاری قوی سبب می­گردد کسب­و­کار نوپا شما بهتر دیده شود، در ذهن مشتریان جایگاه مناسبی داشته باشید، از رقبای خود متمایز شوید، با مشتریان تعامل پایدار داشته باشید که این عوامل سبب می­شوند کسب­و­کار نوپای شما فراتر از یک کالا باشد و برای مشتریان ارزش منحصربه‌فردی داشته باشد.

نباید راهی را پیش بگیرید که در ابتدا هزینه­های گزاف را برای برند سازی شما در پی داشته باشد. شما باید راهی ساده را بیابید که بتوانید در زمان و مکان صحیح پیام خودتان را به مشتریان هدف منتقل نمایید. باید امروز از شبکه­ها و رسانه­های اجتماعی به‌شدت قدردان باشیم، چراکه در ابتدای راه برای ارتباط با ذینفعان استارت­آپ، هزینه­ها را بشدت کاهش داده­اند.

اگر به فکر توسعه استراتژی برند خود هستید نکات زیر را در تدوین استراتژی برند خود رعایت نمایید.

برای جایگاه‌یابی اثربخش برند در ذهن مشتریان، کاری را که کسب‌وکار شما انجام می‌دهد به‌طور شفاف و مشخص توضیح دهید به‌گونه‌ای که ارزش پیشنهادی شما در مشتریان متمایز از دیگر رقبا  تشخیص داده شود. مشتریان خود را به‌خوبی بشناسید. برند شما باید نحوه کمک به مشتریان را به ساده‌ترین شکل ارائه دهد. مزایا و منافع خدمات و محصولات خود را با احساسات مشتریان هم‌راستا نمایید. شخصیت برند شما باید به‌گونه‌ای پرورش یابد که مشتریان با آن ارتباط احساسی برقرار نمایند.

در پایان باید گفت برند شما سرمایه ناملموس اما ارزشمند کسب‌و‌کار شماست.

نویسنده : علیرضا سرحدی / کارشناس ارشد مدیریت MBA

شرایط راه‌اندازی استارت‌آپ در بستر دانشگاه

دانشگاه‌ها با توجه به منابع طبیعی و ارتباطات وسیعی که دارند باید بستر موفقیت استارت‌آپ‌ها را فراهم نمایند. نیروهای اساسی که امکان رسیدن به موفقیت استارت‌آپ‌ها را فراهم می‌کنند انگیزه و آزادی عمل، همکاری‌ها و اکوسیستم و اثرات شبکه‌‌سازی است. اگر این سه نیرو وجود داشته باشند ایده­آل‌ترین شرایط برای راه‌اندازی یک استارت‌آپ وجود خواهد داشت. در این محیط ایده­آل تنها چیزی که یک دانشجو و پژوهشگر بدان نیاز دارد، نگرش کاربردی نسبت به کارآفرینی است.

تیمی را فرض کنید که یک ایده در خصوص توسعه محصول تجاری بالقوه‌ای را ارائه می‌دهد. در ابتدا به آزمایش فرضیه‌های خود می‌پردازند. شروع استارت­آ­پ بدون این آزمایش‌ها پرواز با چشم‌بسته است. کارآفرینان باید بدانند که آیا تقاضایی برای محصول مورد انتظار در بازار وجود دارد یا خیر. اگر تعداد کافی از افراد آماده پرداخت پول برای این محصول باشند و تمایل قلبی برای این کار وجود داشته باشد پس یک تجارت وجود خواهد داشت. در همین حین بنیان‌گذاران استارت‌آپ باید به توسعه شبکه‌های ارتباطی خود بپردازند. زمانی که یک محصول آماده ورود به بازار می‌شود، ذینفعان حاضر در اکوسیستم‌های دانشگاهی ارتباطات گسترده‌تری را با آنا‌ن ایجاد می‌نمایند. استارت‌آپ‌ها اصولاً یک پژوهش دانشگاهی را تبدیل به یک محصول مفید می‌نمایند که زندگی افراد را بهبود می­بخشد.

دانشگاه‌ها و کارآفرینان باید تلاش خود را در جهت ایجاد چنین محیط ایده آلی بکار بندند. زمانی که دانشگاه‌ها اکوسیستم‌های قدرتمندی را ایجاد نمایند بستر ایده­آل موفقیت استارت‌آپ‌ها شکل می‌پذیرد. فرآیند ایده­آل راه‌اندازی یک استارت‌آپ در شکل زیر نشان داده می‌شود. متأسفانه واقعیت موجود در دانشگاه‌ها برای استارت‌آپ‌ها از یک حالت ایده­آل فاصله دارد. موانع متعددی مانع پیشرفت استارت‌آپ‌ها از یک مرحله‌، به‌ مرحله دیگر می‌شوند که کارآفرینان نمی‌توانند یکی از این مراحل را در توالی مربوط به عرضه محصول در بازار حذف کنند، چراکه همه این مراحل برای ساختن یک‌پایه و اساس یکپارچه برای استارت‌آپ ضروری است. برخی از این موانع خارجی هستند که در دانشگاه‌هایی وجود دارند که آماده ارائه خدمات موردنیاز به استارت‌آپ‌ها نیستند. برخی موانع داخلی هستند، مانند اینکه دانشجو یا پژوهشگر از چگونگی پیشرفت خود از سطحی به سطحی دیگر آگاهی ندارند.

دانشگاه‌ها باید اکوسیستم‌های قدرتمند خود را توسعه دهند و کارآفرینان نیز باید رسیدگی به امور را خود به دست بگیرند و با طرح استراتژی‌های کاربردی موانع موجود در فرایند یک استارت‌آپ را از میان بردارند. برنامه‌ریزی برای ایجاد یک اکوسیستم قدرتمند با تعاملات گسترده برای ایجاد بستر ایده­آل استارت‌آپ در دانشگاه‌ها بسیار حائز اهمیت است.

علیرضا سرحدی پژوهشگر حوزه مدیریت